Dirk Jan Muntentendam

In bytsje frjemd mar wol hiel aardich

logo.ensafh

Besprek ‘It testamint fan mr. dr. K.’ út de rige ‘De omkearde ferhúsdoaze’ fan Steven de Jong.

Steven de Jong is ien fan Fryslân’s meast ferneamde skriuwers, dy’t al in grut oeuvre op syn namme hat, mar foaral bekend wurden is troch De wuttelhaven del, dêr’t er yn 1992 de Gysbert mei wûn hat. Ik hie net in hiel soad mear fan him lêzen, dat ik wie wakker optein en krij dit boek fan de redaksje om te besprekken.

Ik moat earlik tajaan dat ik wol efkes fernuvere wie doe’t ik it boek foar it earst beseach. Ik gie der fan út dat it in roman wêze soe en mei in soad niget sloech ik it boek iepen.… Lês fierder

Jelma Knol

Resinsje Meindert Bylsma ‘En dêr marsjearje ik hinne’

logo.ensafh

It jonkje op it omslach fan Meindert Bylsma syn novelle En dêr marsjearje ik hinne sjocht de lêzer in bytsje skou en ôfwachtsjend oan. Yn ’e hân hat er twa kreaze skuon: wêr sil dat hinne?, tinkt de lêzer. Mar wêrom marsjearend?

Bylsma makket dat dúdlik oan ’e hân fan syn autobiografyske oantinkens, dêr’t syn militêre tsjinsttiid sintraal yn stiet, mei ynbegryp fan in skoft yn Dútslân. Mar syn bernetiid en de reade achtergrûn fan syn pake en âlderlik hûs komme ek oan ’e oarder. De skriuwer skeakelet fernimstich om fan de iene nei de oare perioade yn syn libben, gauris mei in kaaiwurd (bygelyks sneuvelje) as brechje.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

Amusemintsmuzyk ‘ferdjippe’

logo.ensafh

It duo Dûbeldyk, Anneke Douma en Sytse Haima, de artysten dy’t yn wat no folget op ’t aljemint komme, hawwe allegear in ferline yn ’e amusemints- of stimmingsmuzyk. Harren wichtichste doel wie lang om it publyk yn sealen, feesttinten en op partijen in fleurige, ûntspannende, jûn-fuort te bieden. Op harren jongste albums geane se lykwols stik foar stik fierder as it allinne mar leverjen fan lietsjes foar de ferdivedaasje.

Frysktalige bewurkings
Dûbeldyk bestiet út Atte Dijkema en Hilda Dijkema-Dijkstra. It út Grou ôfkomstige duo liket sûnt april ferline jier live wat minder warber te wêzen, mar stie dêrfoar in goede fyftjin jier lang op allerhanne poadia yn, mar ek bûten Fryslân.… Lês fierder

Bouke Slofstra

Dichtkeunst sûnder keunstdicht?

logo.ensafh

Sa’t de lêzer grif wol witte sil, hat Abe de Vries okkerdeis it dichtwurk fan ’e fergetten skriuwer Marten Hepkes Bakker opdolle. En bondele en ynlaat yn in kreaze giele útjefte dy’t yn it plak kommen is fan it ferjittelboek. By de resinte Fryske literatuerdei hie De Vries al op ’e tekst west oer syn letterkundige ûntdekking. Dat praatsje dêre en de ynlieding fan dizze bondel ûntrinne elkoar net folle, of oars hielendal net.

Marten Hepkes Bakker (1848-1927) skreau ferskes foar blêden soks as Sljucht en Rjucht en De Swanneblommen. Boartlike ferskes, leaflik oer bist en blom, skerp oer minske en maatskippij.… Lês fierder

Geart Tigchelaar

In (bemuoierige) portier tefolle

logo.ensafh

Froon Akker (pseudonym foar Koos Tiemersma) kaam derefter dat er noch nea in ferhalebondel skreaun hie njonken in nustje romans, dêr’t er foar Einum de GJ-priis foar krigen hat yn 2015. Dat waard dus heech tiid en mei de sechstjin ferhalen dy’t er yn Ik bedoel mar! ôflevere hat is er dêryn net ûnfertsjinstlik. De ferhalen wurde ynlaat en útlaat troch in âld-kondukteur dy’t ynhierd is troch de skriuwer sels en falle ûnder de titel ‘Portier’.
Der wurdt fuortdaliks ferwiisd nei in ynfalide portier (wat de portier yn dit boek net is) as fingerwizing nei Nooit meer slapen fan W.F. Hermans.… Lês fierder

Willem Winters

Christo, de ynpakker

logo.ensafh

Yn 1958 makke Christo – berne yn 1935 yn Bûlgarije – syn earste ynpakkeunst. [Hy hjit folslein: Cristo Vladimir Jaracheff.] Nei’t er yn Sofia, Praach en Wenen studearre hie, soe er nei New York ferfarre.
Mar earst kaam er – yn Parys – noch yn ’e kunde mei Yves Klein, fan de monogromen; mei Jean Tinguely fan de ratteljende en rammeljende, harsels opblazende masines; mei Arman, dy’t skearapparaten, gasmaskers ensfh. yn glêzen bakken sammele. Koartsein, mei keunstners, dy’t lykas Duchamp earder, net langer foar it each wurkje woene. It wie in stel keunstners dat bot de oandacht luts en der barden bysûndere, útwrydske dingen.… Lês fierder

Geart Tigchelaar

Sinjalemint ‘Tsjinlûd’

logo.ensafh

Tsjinlûd is in kollektyf mei Jan Kleefstra, Elmar Kuiper, Grytsje Schaaf en Remco Kuiper as dichters en Anne-Chris Bakker, Christiaan Kuitwaard en Romke Kleefstra as muzikanten. Dêrby hawwe ek Christiaan Kuitwaard, Elmar Kuiper, Romke Kleefstra en Anne-Chris Bakker grafysk wurk foar de foarmjouwing levere. Sa is it boekje Tsjinlûd in goede wjerspegeling fan it multydissiplinêre karakter dat sa eigen is oan it projekt.
Men ferwachtet dat de gedichten sa’t dy yn it boekje steane allegearre opnommen binne mei muzikale ymprovisaasje derefter. Dat is lykwols net it gefal. Net alle fersen yn it boekje binne opnommen en der steane mear fersen op de cd.… Lês fierder

Geart Tigchelaar

Syktocht yn dream en werklikheid

logo.ensafh

Tritich jier nei syn debút de nacht midstwa komt Jaap Veenstra op ’e nij mei in dichtbondel. Ditkear is dy twatalich mei as titel Gatten yn it tek/Gaten in het dak. De op ’e Rottefalle wenjende dichter jout libbensbeskôging oan de Pabû fan Stenden te Ljouwert. Yn seis skiften komt der fan alles foarby: filosofy, religy, observaasjes op it moderne libben, it bywenjen fan de begraffenis fan syn mem. It hat der fan dat wat er oanstipt yn syn earste bondel no ferdjipping en ferbreding fûn hat.

Sawol yn de nacht midstwa as yn Gatten yn it tek komme kristlike ferwizings foar.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

Twa utersten

logo.ensafh

Begjin dit jier ferskynden koart nei-inoar twa Frysktalige album-cd’s, nammentlik fan Jacob Laverman: De lady en de boerenlul en fan ’e formaasje Brandewyn: Fammen Fantastiko. Grutter utersten wat kwaliteit fan ’e lietteksten, muzikale ynfolling en artistike foarmjouwing oanbelanget, binne amper te finen.

‘Roegste’ trûbadoer fan Fryslân
De lady en de boerenlul is sjonger-lietsjesskriuwer Jacob Laverman (44) fan Bitgum syn debút-cd. De lêste jierren hat er mei syn karakteristike, heaze sjongstim op poppoadia, yn doarpshuzen en op festivals foaral namme makke as de ‘roegste’ trûbadoer fan Fryslân. Dat syn kwaliteiten yn guon fermiddens lykwols heech oanslein wurde, docht wol bliken út it feit, dat Laverman yn 2015 it festival-foar-nij-talint Aaipop-derop-út wûn.… Lês fierder

Jelma Knol

Besprek ‘Lytse Protter’

logo.ensafh

Dichteres Baukje Wytsma en yllustratrise Yke Reeder hawwe in prachtboekje mei bernegedichten makke mei de titel Lytse Protter. Yn koarte, ienfâldige ferskes wurdt it ferhaal ferteld fan in jonkje en famke dy’t in broerke of suske krije, de lytse protter. Oant safier de ferlytsingswurdsjes.

De sfear fan de gedichten is ôfwikseljend optein of leaf, tear en yntym. Baukje Wytsma skriuwt oer in oersichtlike, lytse wrâld dêr’t positive gefoelens yn oerhearskje. Sa heart dat ek yn in kadoboek oer dit ûnderwerp. Jo kinne mei in bern op ’e skurte de ferskes foarlêze en tagelyk de prachtige plaatsjes fan Yke Reeder besjen.… Lês fierder