Martijn Kingma

Nije lêzers winne foar de Fryske literatuer yn (KH)2018

logo.ensafh

Yn it ramt fan Kulturele Haadstêd 2018 binne allerhanne projekten opset om de Fryske kultuer út te dragen, en literatuer is fansels in wichtich part fan kultuer. No is it ek sa dat taal lestich te ‘marketen’ is. Je kinne kieze foar in ynklusive oanpak, lykas it talepaviljoen OBE op it Aldehoustertsjerkhôf mei it motto “alles is taal”, mar je kinne ek kieze foar in wat konvinsjonelere oanpak en de Fryske literatuer oan in breder en nij publyk presintearje. Ik sil yn dit resinsje-artikel twa boeken besprekke dy’t dat op hiel ferskillende wizen besykje te dwaan: Salang’t de beam bloeit (hjirnei SDBB) fan Joke Corporaal en Swallows and Floating Horses (hjirnei SFH) fan Ernst Bruinsma, Alpita de Jong en André Looijenga.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

In album stiiffol hits

logo.ensafh

Begjin febrewaris fan dit jier brocht Sytse Haima fan Weidum syn twadde solo-cd Tsjin better witten yn? út. It is in skiif fol mei bysûnder goed yn it gehoar lizzende, oansteklike nûmers wurden, dy’t tekstueel én muzikaal suver sûnder wryt of slyt binne.

Townes Van Zandt

Multy-ynstrumintalist Sytse Haima hat, nei syn aventoeren mei de melodieuze punkrockband Kobus Gaat Naar Appelscha (dêr’t er elektryske gitaar yn spile) yn ’e jierren 1985-1989, winlik altyd muzikaal warber west op ’e snijflakken fan folk, country, bluegrass, pop en rock. Dat is foaral goed te hearren op ’e njoggen albums fan it duo Pigmeat, dat Haima tusken 1989 en 2009, tweintich jier lang, foarme mei in oare multy-ynstrumintalist: Jan(kobus) Seunnenga.… Lês fierder

Piter Boersma

Redaksjoneel + Ynhâld Ensafh 1, 2019

logo.ensafh

Redaksjoneel

Dit earste nûmer fan 2019 stiet in artikel yn dat yn omfang alle oare bydragen fier oertreft. It is dêrom achter yn it nûmer pleatst sadat de gedichten, in ferhaal en in essee earst de romte krije dy’t se fertsjinje.

Oppewal oer Swallows and Floating Horses
It bedoelde artikel, fan de hân fan Teake Oppewal, is in wiidweidige, yngeande, mar tagelyk yn syn ûnderdielen ek kompakte resinsje fan it boek Swallows and Floating Horses, in grutte Ingelsktalige blomlêzing fan de Fryske literatuer. It boek is in wichtige útjefte, Oppewal syn artikel is dêrby sawol as resinsje as yntroduksje tige fan belang.… Lês fierder

Jelma Knol

Machteleas matriarchaat? (Mem 4)

logo.ensafh

Yn Libben reach (2008) fan Greet Andringa triuwt Geeske, in jonge mem fan twa bern, har dochterke fan de trep. It bern leit in skoft yn koma en de mem wrakselet mei har skuldgefoelens. Wylst se op de IC by de bewusteleaze Tsjitske sit, trunet de sealdokter Geeske oan om safolle mooglik kontakt mei Tsjitske te lizzen.

‘Hielendal wis binne wy der net fan, mar wy ha har de lêste oere in pear kear mei de eachlidden knipen sjoen. Dat soe betsjutte kinne dat se stadichoan wat tichterby komt. Pak har mar by de hân.’

Ik wol wol, neat leaver as dat, mar ik kin it net.Lês fierder

Geart Tigchelaar

Ferslach fan toernee troch Denemarken mei Wiersma, Van der Wal, Kuiper en Tigchelaar

logo.ensafh

Op 11 maart reizgen de dichters Syds Wiersma, Cornelis van der Wal, Elmar Kuiper en Geart Tigchelaar ôf mei de trein nei Aarhus. Dy sette mei swierrichheden útein trochdat de trein net fierder as Hurdegaryp gie. Dat hja binne mar gau werom nei Ljouwert gien en hawwe doe Syds syn auto nei Leer pakt. Geart hie dêr kunde, dat sadwaande koe de auto by har moai op it hiem stean en sa kamen hja úteinlik mei in pear oeren fertraging op it stasjon fan Aarhus oan. Hja ferbleaunen yn Godsbanen (in eardere oerslach fan frachttreinen dat no in Blokhúspoarte XL is).… Lês fierder

Jelma Knol

In spegelpaleis yn de poalsirkel: Paadwizer fan Eelkje Tuma (Mem 3)

logo.ensafh

Paadwizer fan Eelkje Tuma is in boek yn in boek. De Nederlânske Marike is op reis nei Noard-Sweden om yn de kunde te kommen mei Linn Mattson, de auteur fan de roman ‘Tur’ (Tur betsjut reis), dy’t sy oan it oersetten is. Se komt de mem fan de skriuwster daliks al yn de trein tsjin, sûnder dat se dat wit.

De frou by it rút die har oan har eigen mem tinken, se hie wat hippy-achtichs.

Dat tinkt Marike en dat is no krekt har probleem en de frou yn de trein, Nelly, rûkt dat op in kilometer ôfstân. Nelly soarget derfoar dat Marike Linn Mattson net samar te pakken krijt.… Lês fierder

Elmar Kuiper

Aarhus, diel twa

logo.ensafh

Aarhus, stêd yn ’e mûle fan de rivier, dêr’t Vikingen húsmannen. De Denen hjoed-de-dei prate mei in hite earappel yn ’e kiel. Stêd ek dy’t kultuer en klasse útazemet. Se hawwe hjir in bibleteek oan ’e râne fan de stêd, dêr’tst dy noflik deljaan kinst yn in grutte giele setel, mei útsjoch oer de haven en see. Hjir binne iepen plakken, tsjotterje mosken as ripe dichters, kleie mokken om in mûlryp wurd. Dizze stêd doart in grutte finger op te stekken. Hjir fynst gjin grize, stive doaze fan Bonnema of sa’n misbaksel fan Hubert Jan Henket, mei syn museum op it Saailân, dat der by stiet as in bodybuilder yn in te krap jaske.… Lês fierder

Syds Wiersma

A child is born

logo.ensafh

Dichters Elmar Kuiper, Geart Tigchelaar, Cornelis van der Wal en Syds Wiersma sille op útnûging fan it Aarhus Litteraturcenter yn maart in wike tahâlde yn Denemarken. De Fryske dichters binne fan plan om mei fjouwer Deenske fakgenoaten te wurkjen oan in twatalige dichtbondel en sille in oantal optredens jaan yn Aarhus en Kopenhagen.

Dei 1 yn Aarhus, 12 maart 2019

Der binne fan dy dagen dan liket de tiid rekber. Jo falle fan it iene yn it oare en geandewei begjint sa’n rige mominten te fielen as in stream en fernimst dat de tiid op ’e doele rekket yn ’e dei.… Lês fierder

Jelma Knol

De terreur fan it skoalplein (Mem 2)

logo.ensafh

Oar plak oare tiid (2004) fan Jetske Bilker giet in pear stappen fierder as Fragmint fan Margryt Poortstra. Swaantsje Nammensma fertelt it ferhaal yn de ik-foarm en de lêzer befynt him fuort yn it begjin fan it boek al yn in komyske sêne dy’t yn De Luizenmoeder net misstien hie. Swaantsje is fergetten dat soantsje Jesse dyselde middei ferklaaid as fûgel nei skoalle ta soe en wurdt dêr op it skoalplein keihurd mei konfrontearre. Der wurdt gau in snie-ûlepak ymprovisearre foar Jesse, mar elkenien sjocht fansels dat de wite wjukken alris earder brûkt binne.

Noch foar’t Swaan op in brulloft de Mr.… Lês fierder