Pier Boorsma

Literatuer en Beweging

logo.ensafh

As ik oer de relaasje tusken literatuer en Beweging skriuwe wol, moat ik mij earst klearrichheid ferskaffe oer de posysje fan de skriuwer-yntellektueel yn ’e maatskippij.
Sa waard bijgelyks oan ’e ein fan de 19e iuw de Frânske legerkapitein Alfred Dreyfus sûnder grûn beskuldige fan spionaazje foar Dútslân. De Frânske skriuwer Emile Zola naam it foar him op en beskuldige de Frânske generale stêf fan it produsearjen fan falske dokuminten. Zola spruts út namme fan ’e minskheid en berôp him op de Rede en universele wearden as Rjochtfeardichheid en Solidariteit. Hij stie as skriuwer fier boppe de boargerij. It soe net yn him opkomme om krekt as Gerard Reve te ferkundigjen, dat er in winkel hie en dat der ferkocht wurde moast.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

It Beamboek

logo.ensafh

In pear moanne lyn hie ik my alris drok makke oer de titel fan it nije Fryske literatuerboek(je), ‘Salang’t de beam bloeit’ fan Joke Corporaal. Trinus Riemersma hie dizze titel al yn it jier 2000 brûkt foar syn samling ‘folksferhalen’. It is gewoan net út te lizzen. Wêrom net in nije titel betocht? Klearebare earmoed.

Obe

De boekoanbieding fan Salang’t de beam bloeit, koarte skiednis fan de Fryske literatuer wie op 15 maaie 2018, yn Obe, it nagelnije gebou fan Tresoar, dat jo it sicht op ‘e Aldehou ûntnimt en dêr’t blykber op airconditioning besunige is. Op Facebook waard dizze lokaasje in sauna neamd, ik kin it net better ferwurdzje.… Lês fierder

Hedwig Terpstra

Fraachpetear mei Baukje Zijlstra

logo.ensafh

“Asto midden yn de rotsoai en ûndúdlikheid sitst dy’t in oarloch is, dan moatsto kieze op prinsipes en gefoel.”

Baukje Zijlstra is yn 1967 berne yn Dokkum. Sy die nei de middelbere skoalle ferskate stúdzjes en is úteinlik ôfstudearre oan de PABO yn Ljouwert. Earst wurke se as korrektor by de Ljouwerter Krante, letter waard se redakteur by ferskate bedriuwen en útjouwerijen. Se hat har hiele libben al skreaun. Op har achtste is in gedicht fan har publisearre op de berneside fan it Frysk Deiblêd. Yn 2013 is foar it earst in ferhaal fan har ferskynd yn Ensafh.Lês fierder

Piter Boersma

Ynhâld + Redaksjoneel Ensafh 1, 2018

logo.ensafh

It earste artikel yn it earste nûmer fan dit jier is it besprek fan De nacht fan Mare, de nijste roman fan Willem Schoorstra. Dat foaroansetten fan it besprek fan in proazawurk is bedoeld as statement. Yn it lêste nûmer fan 2017, it nûmer mei as tema Baskelân, yn it stik ‘In Baskysk-Frysk petear’ fan Eneko Aizpurua en André Looijenga seit de lêstneamde: ‘As orizjinele Fryske literatuer relevant bliuwe wol (of wurde wol), moat dy djipgravender wurde – sawol yntelliginter as ûnderhâldender wurde. Benammen jildt dat foar it proaza yn it Frysk. Ik fyn dat op dit stuit mar in bytsje Fryske romanskriuwers echt in koartswilige, nijsgjirrige styl hawwe.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

Op ’e ferfryskjende toer: nije cd’s fan Gerard Rinsma en Onno Loonstra

logo.ensafh

It liket wol as is it meitsjen fan Frysktalige wjergaders (covers) fan ynternasjonaal en nasjonaal bekende (pop)lieten op ’t stuit in hype ûnder artysten yn Fryslân. Der stiet wér in album mei lieten fan Leonard Cohen yn it Frysk op priemmen en Grytsje Melchers, better bekend as sjongeres Grytz fan it duo Grytz en Grize, en oaren binne dwaande mei in cd fol, troch Kees de Wolf ferfryske, lieten fan Boudewijn de Groot. Ein ferline jier kamen al twa albums út, dêr’t ek net te min oarmans wurk dat foar de gelegenheid ‘eigen’ makke is op stiet, nammentlik It sûzjen fan ’e stilte fan Gerard & Grace en Earste simmer mei dy fan Onno Loonstra.… Lês fierder

Gerbrich de Jong

Op syk nei Fryske boeken foar learlingen fan 12-15 jier

logo.ensafh

Dosinten wolle harren learlingen graach oan it lêzen krije. Miskien omdat se der sels fan hâlde en de learlingen deselde lêswille gunne. Mar grif ek omdat lêzen geunstige effekten hat. Yn de Leesmonitor, in magazine fan Stichting Lezen, wurdt ferslach dien fan wittenskiplik ûndersyk nei de effekten fan lêzen. In greep út de ûndersyksresultaten yn de meast resinte Leesmonitor (2017): lêzen fergruttet de wurdskat fan bern en hat in geunstich effekt op de skoalprestaasjes (Duursma 2011; Notten 2012); learlingen dy’t in soad lêze skoare heger op yntelliginsjetesten en ha bettere kânsen op de arbeidsmerk (Buisman e.o. 2013; Ritchie, Bates en Plomin 2015).… Lês fierder