Piter Boersma

Redaksjoneel + Ynhâld Ensafh 1, 2019

logo.ensafh

Redaksjoneel

Dit earste nûmer fan 2019 stiet in artikel yn dat yn omfang alle oare bydragen fier oertreft. It is dêrom achter yn it nûmer pleatst sadat de gedichten, in ferhaal en in essee earst de romte krije dy’t se fertsjinje.

Oppewal oer Swallows and Floating Horses
It bedoelde artikel, fan de hân fan Teake Oppewal, is in wiidweidige, yngeande, mar tagelyk yn syn ûnderdielen ek kompakte resinsje fan it boek Swallows and Floating Horses, in grutte Ingelsktalige blomlêzing fan de Fryske literatuer. It boek is in wichtige útjefte, Oppewal syn artikel is dêrby sawol as resinsje as yntroduksje tige fan belang.… Lês fierder

Jelma Knol

Machteleas matriarchaat? (Mem 4)

logo.ensafh

Yn Libben reach (2008) fan Greet Andringa triuwt Geeske, in jonge mem fan twa bern, har dochterke fan de trep. It bern leit in skoft yn koma en de mem wrakselet mei har skuldgefoelens. Wylst se op de IC by de bewusteleaze Tsjitske sit, trunet de sealdokter Geeske oan om safolle mooglik kontakt mei Tsjitske te lizzen.

‘Hielendal wis binne wy der net fan, mar wy ha har de lêste oere in pear kear mei de eachlidden knipen sjoen. Dat soe betsjutte kinne dat se stadichoan wat tichterby komt. Pak har mar by de hân.’

Ik wol wol, neat leaver as dat, mar ik kin it net.Lês fierder

Geart Tigchelaar

Ferslach fan toernee troch Denemarken mei Wiersma, Van der Wal, Kuiper en Tigchelaar

logo.ensafh

Op 11 maart reizgen de dichters Syds Wiersma, Cornelis van der Wal, Elmar Kuiper en Geart Tigchelaar ôf mei de trein nei Aarhus. Dy sette mei swierrichheden útein trochdat de trein net fierder as Hurdegaryp gie. Dat hja binne mar gau werom nei Ljouwert gien en hawwe doe Syds syn auto nei Leer pakt. Geart hie dêr kunde, dat sadwaande koe de auto by har moai op it hiem stean en sa kamen hja úteinlik mei in pear oeren fertraging op it stasjon fan Aarhus oan. Hja ferbleaunen yn Godsbanen (in eardere oerslach fan frachttreinen dat no in Blokhúspoarte XL is).… Lês fierder

Jelma Knol

In spegelpaleis yn de poalsirkel: Paadwizer fan Eelkje Tuma (Mem 3)

logo.ensafh

Paadwizer fan Eelkje Tuma is in boek yn in boek. De Nederlânske Marike is op reis nei Noard-Sweden om yn de kunde te kommen mei Linn Mattson, de auteur fan de roman ‘Tur’ (Tur betsjut reis), dy’t sy oan it oersetten is. Se komt de mem fan de skriuwster daliks al yn de trein tsjin, sûnder dat se dat wit.

De frou by it rút die har oan har eigen mem tinken, se hie wat hippy-achtichs.

Dat tinkt Marike en dat is no krekt har probleem en de frou yn de trein, Nelly, rûkt dat op in kilometer ôfstân. Nelly soarget derfoar dat Marike Linn Mattson net samar te pakken krijt.… Lês fierder

Elmar Kuiper

Aarhus, diel twa

logo.ensafh

Aarhus, stêd yn ’e mûle fan de rivier, dêr’t Vikingen húsmannen. De Denen hjoed-de-dei prate mei in hite earappel yn ’e kiel. Stêd ek dy’t kultuer en klasse útazemet. Se hawwe hjir in bibleteek oan ’e râne fan de stêd, dêr’tst dy noflik deljaan kinst yn in grutte giele setel, mei útsjoch oer de haven en see. Hjir binne iepen plakken, tsjotterje mosken as ripe dichters, kleie mokken om in mûlryp wurd. Dizze stêd doart in grutte finger op te stekken. Hjir fynst gjin grize, stive doaze fan Bonnema of sa’n misbaksel fan Hubert Jan Henket, mei syn museum op it Saailân, dat der by stiet as in bodybuilder yn in te krap jaske.… Lês fierder

Syds Wiersma

A child is born

logo.ensafh

Dichters Elmar Kuiper, Geart Tigchelaar, Cornelis van der Wal en Syds Wiersma sille op útnûging fan it Aarhus Litteraturcenter yn maart in wike tahâlde yn Denemarken. De Fryske dichters binne fan plan om mei fjouwer Deenske fakgenoaten te wurkjen oan in twatalige dichtbondel en sille in oantal optredens jaan yn Aarhus en Kopenhagen.

Dei 1 yn Aarhus, 12 maart 2019

Der binne fan dy dagen dan liket de tiid rekber. Jo falle fan it iene yn it oare en geandewei begjint sa’n rige mominten te fielen as in stream en fernimst dat de tiid op ’e doele rekket yn ’e dei.… Lês fierder

Jelma Knol

De terreur fan it skoalplein (Mem 2)

logo.ensafh

Oar plak oare tiid (2004) fan Jetske Bilker giet in pear stappen fierder as Fragmint fan Margryt Poortstra. Swaantsje Nammensma fertelt it ferhaal yn de ik-foarm en de lêzer befynt him fuort yn it begjin fan it boek al yn in komyske sêne dy’t yn De Luizenmoeder net misstien hie. Swaantsje is fergetten dat soantsje Jesse dyselde middei ferklaaid as fûgel nei skoalle ta soe en wurdt dêr op it skoalplein keihurd mei konfrontearre. Der wurdt gau in snie-ûlepak ymprovisearre foar Jesse, mar elkenien sjocht fansels dat de wite wjukken alris earder brûkt binne.

Noch foar’t Swaan op in brulloft de Mr.… Lês fierder

Geart Tigchelaar

Netflix-searje yn boekfoarm

logo.ensafh

Willem Schoorstra hat foar dit jier it Fryske kadoboek mei de titel Rosmos skreaun. Suver elkenien ken Schoorstra fan syn histoaryske romans oer de lêste Fryske kening (Rêdbâd) en Grutte Pier (Pier) en foar syn lêste roman De nacht fan Mare hat er de Rink van der Veldepriis wûn. En oars is de namme grif bekend as kollumnist by de Omrop; alle tiisdeitemoarnen is de skriuwer fia de radio te hearren.

Schoorstra hat mei Rosmos in flot en retespannend boekwurkje skreaun dat men yn ien sike útlêst. De lêzer falt fan it iene foarfal yn it oare, ferfele docht it boek sadwaande nea.… Lês fierder

Jelma Knol

De moeder de vrouw by moderne Fryske skriuwsters (Mem 1)

logo.ensafh

De moeder de vrouw is de titel fan de Nederlânske Boekewike yn maart 2019. Dat wie hjir thús oanlieding foar in petear boppe de dampende boarden suerkoal. Hoe soest dat yn it Frysk oersette, moeder de vrouw, wie de fraach. Mem de frou seist net. It is gewoan ‘mem’, fûn de taalkundige yn ’e hûs. De moeder de vrouw as útdrukking foar it ynstitút yn de húshâlding hat yn it Frysk eins gjin synonym. Of it soe de baas wêze moatte, gniisde de taalkundige. Okee, de baas, yn dat wurd soest ek noch wat irony lizze kinne en sa wurdt de moeder de vrouw yn it Nederlânsk fansels ek brûkt.… Lês fierder

Grutte gedichtejûn yn Marktzicht te Drachten

logo.ensafh

Grutte gedichtejûn yn Marktzicht te Drachten

Frysk literêr tydskrift Ensafh organisearre wer in Grutte Gedichtejûn. Dat op op in stoarmige freedtejûn kamen in lytse fjirtich dichters yn it o sa smûke Marktzicht te Drachten om foar it ynteressearre publyk poëzy foar te dragen. Dichters fan alderhanne statuer, gender, tongfal en poëtika kamen efter de mikrofoan.
Ineke van der Heide presintearre koart har bondel Broek mei bûsen, dy’t earder dy dei ‘offisjeel’ presintearre wie. Hja mocht fan ’e organisaasje justjes langer oan it wurd om sa it boek syn gerak te jaan. Alle dielnimmende dichters mochten in eksimplaar mei nei hûs ta nimme.… Lês fierder