Baukje Zijlstra

Boeken earst

logo.ensafh

Goed nijs foar it boekefak: Van der Velde oerwaget om boekhandel Schaaf yn Dokkum oer te nimmen, miskien folge troch in nije boekhannel yn Harns en wa wit yn noch oare plakken; dit om der foar te soargjen dat ek lytsere plakken harren boekhandel behâlde kinne. Dêrby soe ûnder oaren in gearwurking mei de pleatslike biblioteken wichtich wêze, benammen troch se te freegjen harren boeken fia Van der Velde oan te skaffen. Mar fansels komme der dan ek fuortendaliks oare foarmen fan gearwurking yn it sin, lykas tegearre aktiviteiten organisearje en inoars rûmten brûke.

It soe hartstikke moai wêze as dat slagje soe, want it gat dat in sletten boekhannel yn in stêd achterlit, is net allinnich fysyk – wer in leech pân yn in winkelstrjitte – mar ek geastlik – wer in kultureel hert dat ophâldt fan klopjen.… Lês fierder

Jelma Knol

Moai waar en lange dagen

logo.ensafh

In stroomsteuring sette it deistich libben op ’e kop. Ik koe ûnder de brûs gjin hyt wetter krije. ‘Giet gas tsjintwurdich ek al op elektrysk?’ frege ik dom. In HR-kombytsjettel wol dus. Wy moasten ús de rest fan de dei daliks mar oanpasse oan it nije ûngeriif. Gjin kofje en tee, jûns slaad mei makriel iten, want al dy bedjerlike dingen út de iiskast moasten no op. Even nei Doevedans yn Burgum mei de fraach oft er noch in lint lizzen hie foar de Adlertypemasine (myn laptop is net te fertrouwen, dy slacht samar út), nei de piteroaljeboer om fulling en in nij kouske foar it âlde piteroaljestel, ensafuorthinne.… Lês fierder

Baukje Zijlstra

In grutte lytse-stedsroman

logo.ensafh

Op himsels is it in wûnder dat ik noch wat haw mei de Fryske literatuer, want ik fielde my no net fuortendaliks oansprutsen troch al dy boereromans út de Fryske kanon dy’t op de lêslist stienen foar it eksamen Frysk, sa’n tritich jier ferlyn. Al dy oersaaie românses dy’t yn it foarste plak basearre wienen op de bunders lân fan it mantsje en de heupbreedte fan it wyfke: ik hie der neat mei. En as der alris in boeresoan teology studearje soe, gie er binnen in pear moanne ten ûnder oan de ferdoarne ferliedings fan de grutte stêd, wat dan yn de measte gefallen ek noch Grins wie: sukkel.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

‘Frysker wurdt it net!’

logo.ensafh

Boppesteande wurden, útsprutsen troch Omrop Fryslân-radiopresintator Wim Brons yn it ramt fan ’e wervingskampanje foar de Fryske Top 100 fan 2016, hawwe de lêste tiid in skel wierheidslûd krigen. Lykas bekend (Leeuwarder Courant 4, 7 en 11 maart 2017), waarden tsjin Brons syn kollega’s Gurbe Douwstra, Geartsje de Vries en Willem de Vries dissiplinêre maatregels nommen, om’t se folkssjongeres Anneke Douma meistimd hiene, dat der hieltyd minder Frysktalige muzyk te hearren is op ’e Omrop.
My tinkt, Anneke, Gurbe, Geartsje en Willem hawwe yndied in ‘punt’. Want, hoe wie de sitewaasje foar’t de no sittende haadredakteur Klaas Geert Bakker in pear jier ferlyn yn funksje kaam?… Lês fierder

Jelma Knol

Bonke-Bonkefeart

logo.ensafh

Mei Jan Koster fan Omrop Fryslân haw ik begrutsjen. Echt wier. It sil jo mar oerkomme, al dy sneue berjochten yn de LC en de Volkskrant en op Facebook, oer lekke, te plak sette en op non-aktyf stelde meiwurkers, wylst jo it eins sa goed miene. It ynterview mei Pier Abe Santema, hjoed (11 maart) yn de Ljouwerter Krante, joech in treflik byld fan de sitewaasje. Koster kin allinne mar yn managementbegripen prate. It giet om it belied, no? Jo hawwe mei-inoar in mienskiplike koers útset by Omrop Fryslân en dan past it net om nei bûten ta krityk te fentilearjen.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

Switte mei Gysbert

logo.ensafh

De wichtichste priis foar Frysktalige literatuer is, ik fertel neat nijs, de Gysbert Japicxpriis. Dit jier is de poëzij oan bar, mei fan gefolgen dat ús earme Fryske dichters sawat tsjin in senuw-ynstoarting oansitte. Der komt harren neat mear út hannen, nachts wurde se, sawat fersûpend yn harren eigen swit wekker út dreamen wêryn’t in spytgnyskjende Gysbert harren skodholjend oansjocht en ‘Nee’ ropt…

Yn it ferline wie it sa dat de deputearre fan kultuer de priiswinner telefoanysk op ‘e hichte brocht. Tsjintwurdich wurdt der mei longlists en shortlists wurke, dat moat de oandacht fan it publyk lûke, is it doel. Lykwols, it ‘publyk’ hat gjin belangstelling foar Fryske literatuer, lit stean foar Frysktalige poëzij.… Lês fierder

Jelma Knol

Neiskrift

logo.ensafh

Neiskrift, de brievewikseling tusken Marga Claus en Aggie van der Meer út 2011-2012 oer libben en rou koart nei de dea fan harren echtgenoaten, kaam earst okkerdeis op myn lêstafel telâne en hat my yn alle opsichten ferrast. Earder waard de roman fan Marga Claus Kompleten (2013) al publisearre; yn 2011-2012 begûn se mei it skriuwen fan dat boek oer in pastoar yn Brazilië en de sykte en dea fan har man Hans. De ferwurking fan de jierrenlange perioade fan Herman van der Meer syn sykteproses – hy hie Alzheimer – kinne wy ek út it wurk fan Aggie, bygelyks út it moaie gedicht ‘Inkeld noch ferlangen’.… Lês fierder

Ferdinand de Jong

Seks, drugs, drank en hippe muzyk graach

logo.ensafh

Ien fan de moaie dingen yn de winter is it feit dat ik dan amper nei de Nederlânske televyzje sjoch. Sêd fan de safolste werhelling fan ien as oare blockbuster mei in soad deaden en de held dy’t troch in rein fan kûgels nea rekke wurdt mar wol alle tsjinstanners útskeakelet. Nee, yn de winter sjoch ik nei de Dútske stjoerders. ARD en ZDF. Dy jouwe in folslein oersjoch fan wat der oan wintersporten te rêden is. Utsein hockey, want dat is yn Dútslân ek al achter de dekoder ferdwûn. O, sorry, ik moat fansels iishockey sizze, oars begripe jim it net.… Lês fierder

Jelma Knol

Mogendovid

logo.ensafh

It moaiste part út Misschien Esther, de debútroman fan Katja Petrowskaja is foar my wol ‘Mogendovid’. Esther is yn Warschau, de stêd dêr’t har beppe Rosa berne is. Se keapet dêr in elpee dêr’t in davidstjer op stiet. Se koe foar dy tiid (yn de Sovjet-Uny) allinne fiifpuntige stjerren en fernuveret har deroer dat dizze stjer út seis punten bestiet. Yn Kiev set se de elpee op en har al deminte beppe fan wa’t se nea in wurd Jiddysk heard hat ‘begon opeens overmoedige liedjes in een dakloos mineur te zingen, eerst de woorden volgend, ze nalopend, daarna zonder aarzeling in gelijke pas en plotseling op de woorden vooruit, vrolijk en overhaast, en ik luisterde naar haar met hetzelfde ongeloof als waarmee ik de mogendovid op de lp had afgetast.’

Op dat stuit giet der in lúk iepen nei it ferline fan har famylje dat se neispeurt op ’e siik nei in namme, in fragmintarysk ferhaal, yn argiven en op reizen.… Lês fierder

André Looijenga

Fryske hoarigen?

logo.ensafh

Ik woe it ‘nije Fryslân’, dêr’t ik yn ’e krante oer lêzen hie en dêr’t ús âlderlik hûs op útsjocht, wolris fan tichterby besjen. Dat ik fytste lesten in nij rûntsje troch de polders efter Tersoal: oer de Wierren by de ‘Sânplaat’ del en it Slúske oer, doe foar it earst ris mei it pontsje oer nei Terherne, yn Jinshuzen in lêste ijsko fan ’t seizoen, en oarekant Aldskou in stik de Grienedyk folgje. Sûnt koarten steane der ynformaasjetafels oer it ferline fan dy binnendyk, de silen en de bûtlannen. In hunichkleurich ljocht lei oer biljertlekkengriene greiden dêr’t de kij rjochting melkmasinen stapten en de guozzen fergadering holden.… Lês fierder