Marcel Plaatsman

Net oer taalgrinzen hinne

logo.ensafh

Yn novimber skreau ik der ek al oer: as ik der de tiid foar ha, doch ik ûndersyk nei it Tesselsk, it eilândialekt fan myn famylje. Ik wurkje oan in swier boek, dêr’t alles wat ik oan Tesselsk fûn in plak fine sil, en ek wat ik net fûn en net wis wit. Mear as Tesselsk sil der yn komme, ik krij it ek oer oare dialekten, dy’t oan Tesselsk besibbe binne, en oer it Frysk.
Jild fertsjinje ik der eins net mei, it is in projekt njonken myn wurk as tekstskriuwer, mar ik doch wol „Taalpraatjes” en ik haw ek boekjes oer it Tesselsk skreaun, sa’t ik der dochs wat oan oerhâld.… Lês fierder

Lomme Schokker

Post-boekewikeprakkesaasjes

logo.ensafh

Yn de boekewike hawwe jimme my net sjoen. Net op al dy eveneminten. Wat in drokte wie it op Knilles syn list! Yn de tiid dat alles noch ûnskuldich wie. Hoe koart noch mar lyn? Annejet yn in dûnsskoalle, Baukje dy’t alle grinzen oer gie, Bennie oeral thús yn Fryslân, Tsead fansels yn in kafee, Minno oer Douwe yn it dressoir, Anne en Edwin as bandido’s ferdwaald yn Amsterdam, Lubbert Jan as pop-up yn Burgum, Doeke yn Frjentsjer fansels, Jelle en Nyk yn de Drachtster bieb… En dan seine se dat de Fryske literatuer op stjerren nei dea wie.

Ik wie en bin net sa fan de eveneminten.… Lês fierder

Henk Nijp

Unfoarsisbere dagen

logo.ensafh

Regen is gewoon confettie uit de hemel, sa begjint in promo-mailtsje fan ‘Visit Fryslân’, in klup dy’t ús provinsje oan ‘e man bringe moat. It is wol in poëtyske sin dat jou ik fuort ta, mar dank je de koekoek, fan konfetty is noch nea immen dweiltrochwiet wurden, dat is mei in fikse bui wol oars. Sa kinne jo fansels alles rjochtprate wat krom is: Ciara is gewoan in twirre dy’t har fersind hat. Lij bier is gewoan in pilske dat him te bot útsloofd hat, in Alvestêdetocht dy’t net trochgiet komt gewoan troch in winter mei de simmer yn ‘e kop.… Lês fierder

Greet Andringa

It Margofoarmich gat

logo.ensafh

Dizze winter hat al sân deaden foar my brocht en dan hat it Koronafirus noch net iens del west. Wol twa kear in grutte blieding ûnder it skedeldak en in útsiedde leverkanker. Ien fan de minsken hat himsels tekoart dien en de oare trije ha fan dwaan mei te folle drank: twa kear in maachblieding en ien kear in deadlik iensidich ûngemak. Miskien alletrije ek te klassifisearjen ûnder it kopke ‘jinsels tekoart dwaan’, mar dan de slowmotionferzy. De deaden fariearje yn leeftiid fan fjouwerenfjirtich oant achtentachtich. Guon stiene tichterby, guon wienen fierderfuort, guon wiene beropsmjittige kunde, guon privee en ien siet dêr tuskenyn.… Lês fierder

Anne Feddema

Fermento

logo.ensafh

Okkerdeis siet ik wer ris yn ’e bus, minsken dy’t wolris eat fan my lêze, tinke miskien dat ik in fêst sitplak foar it libben yn in FlixBus haw, mar sa is it net, hear.
Ik siet no yn in gewoane Q-liner, in bus fan Arriva.
Ik wie op wei nei Alkmaar om in tentoanstelling te besjen yn it Museum Alkmaar, dêr’t behoarlik wat keunst te sjen is fan ’e sabeare Bergense School.
Keunst fan begjin tweintichste iuw, in krusing tusken Frânsk kubisme en Dútsk ekspresjonisme. In pear jier ferlyn wie der yn Alkmaar in ekspo te sjen oer de tiid dy’t Picasso yn 1905 yn Skoorl en omkriten trochbrocht hie en it wurk dêr en letter, op basis fan sketsen yn Parys makke.… Lês fierder

Lomme Schokker

Hoe ‘woke’ wol ik wêze?

logo.ensafh

Wer in nij begryp út Amearika: ‘woke’. ‘Stay woke’ betsjut yn it (Afrikaansk-)Amerikaansk taalgebrûk safolle as it gewaarwurden fan sosjale ûnrjochtfeardichheid, benammen op it mêd fan rasse- en genderdiskriminaasje. ‘Woke’ is de doetiid fan it tiidwurd ‘to awake’, wekker wurde, mar ek: jin bewust wurde. Wy moatte net inkeld algeduerich alert wêze, der moat teffens ek in dúdlik iepenbier stânpunt ynnommen wurde. Der leit in morele plicht ús te oppenearjen om de boel net noch slimmer te meitsjen.

In foarbyld. Yn myn kollum fan desimber oer Peter Handke referearre ik oan it kontroversjeel elemint dat oan dizze skriuwer en Nobelpriiswinner hinget.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

Frysk-literêre sjuerys (ferfolch)

logo.ensafh

Achte lêzer, dizze kollum is eins in ferfolch op De ‘Moannefikaasje’ fan de Fryske literatuer, oer it tige aparte beneamingsbelied wat Frysk-literêre sjuerys oanbelanget. Dat stik hat blykber net holpen, krekt oarsom, it wurdt al mar slimmer… Diskear sil ik it hawwe haw it oer de sjueryleden Job Degenaar en Coen Peppelenbos.
Degenaar wie lid fan de sjuery dy’t de nije Dichter fan Fryslân beneame moast en Peppelenbos wie sjuerylid fan de Piter Jellespriis 2019. Yn in ynstjoerd brief oan de Ljouwerter Krante woe Degenaar ha dat de gemeente De Fryske Marren oan taaldiskriminaasje docht om’t allinnich Frysktalich wurk meidwaan mei oan de gemeentlike Kultuerpriis.… Lês fierder