Klik hjir foar mear ynformaasje. Klik hjir foar de flyer.

Losse nûmers binne te keap by de boekhannel en kinne ek besteld wurde, sjoch dêrfoar ek it mailadres ûnder Abonnemint. 

Ynhâld ensafh 4 yn print

3 Redaksjoneel
Ane Bote Jukema
4 De lêste simmer fan Sikke Monsma (ferhaal)
13 Hendrik Elings - Tekening
Cornelis van der Wal
14 Bedutsen mei pantoffel (poëzy)
Jacobus Q. Smink
15 Amsterdam, sneon 5 juny 2010 (poëzy)
Bartle Laverman
16 Wat Jopie seach (ferhaal)
Piet Hemminga
18 Foar de pakesizzers fan Fedde Schurer (besprek dissertaasje  oer Fedde Schurer troch Johanneke Liemburg)
Hiltsje Jongsma
26 It Herbarium (poëzy)
27 Yn it lân fan heit (poëzy)
Simen Oetie
28 Belize Blowing (ferhaal)
Oene Spoelstra
40 Lette simmer (poëzy)
41 Winter (poëzy)
Yttje Cnossen
42 Kearpunt (poëzy)
43 Hazze (poëzy)
Jelma Knol
44 In man moat syn sied kwyt (ferhaal)
A.IJ. van den Berg
49 As it om de kwaliteit fan ’e folling giet (besprek fan In beferzen mar fan Durk van de Ploeg)
Meindert Bylsma
53 Op’e brêge, sit twa (romanfragmint)
Bartle Laverman
59 It geheim (ferhaal)

Redaksjoneel

TSJETTERJE
Ik wit it, ik rin achter, mar ek ik twitterje, of ‘tsjetterje’ (nee, dat stiet noch net yn it Wurdboek fan de Fryske taal: http://gtb.inl.nl/. Dat wurdboek rint oant 1975. Mar wol geniaal!) no. En, ik fyn it leuk. Net sa sear om sels berjochtsjes achter te litten, mar foaral om oaren te folgjen. Gewoan omst dyjinge kinst
en it leuk fynst sa no en dan wat fan him as har te lêzen. Of omst bepaalde minsken nijsgjirrich fynst. Of om op de hichte te bliuwen fan wat der hjir en dêr bard yn de wrâld. En der binne ek minsken dy’t simpelwei leuke tweets de wrâld ynstjoere.
Sa kin ik faak laitsje om Sylvia Witteman; har tweets lykje somtiden krekt koarte kollums. In skoftsje lyn bygelyks: ‘Het schijnt dat er ook mensen bestaan die opgewekt en vol zelfvertrouwen de dag door komen in plaats van gewoon zorgelijk en zenuwachtig.’ Hearlik fyn ik dat, sa’n sin. Dan troch nei
Femke Halsema dy’t noch trije waskmasines draaie moat foar’t se wer op Den Haach oan giet. Echt, of is dit it imago dat se delsette wol? It Uur van de wolf lit my witte dat der aanst in programma komt oer fotograaf Yousuf Karsh. Moai, dat wol ik sjen.
En sels mei ik dan wol achterrinne, ensafh tsjettert al wat langer. Sykje op
Twitter mar ris nei ‘ensafhtsjetter’.

NIJ REDAKSJELID
Oft ús nije redaksjelid Johannes Beers ek tsjettert wit ik net. Mar hy hat wol in webloch: http://grienetsiis.blogspot.com/. Njonken syn wurk studearret Johannes Frysk oan de Grinzer universiteit. Wy binne bliid mei syn fersterking fan de redaksje!

DIT NÛMER
Yn dizze ensafh is gjin praat fan Twitter en tsjetters, of it moat al fan echte fûgels komme (10 kear komme der fûgels foar yn dit nûmer). Wol jout dit nûmer in moaie ôfwikseling fan ferhalen, resinsjes en gedichten. It begjint mei in simmerferhaal fan Ane Bote Jukema dêr’t Hendrik Elings in tekening
by makke hat.
Wy winskje jimme in soad wille mei it lêzen fan dizze ensafh en fansels ek in
moaie simmer.

Imke Hooijenga

Gjin Sutelaksje yn septimber/oktober, mar wol in Boekemerk yn Drachten. No as ôfsluting fan de Moanne fan it Fryske boek. It Fryske Boek/Tresoar organisearret de merk diskear mei de pleatslike organisaasje en de útjouwers. Sûnt IFB gearwurket mei Tresoar is de kommersjele kant by de promoasje-aksjes ferdwûn. De útjouwers leverje no harren eigen kolleksjes boeken. IFB/Tresoar soargje foar kreamen en katering. De útfiering is yn hannen fan de pleatslike organisaasje. De útjouwers krije in eigen plak tawiisd en by harren wurde de boeken ek ôfrekkene. In klant kin dus net mear mei boeken ûnder de earm by de oaren del en alles yn ien kear ôfrekkenje. Middeis sil Wiltsje fan Peazens der mei harren muzyk in fleurige boel fan meitsje. Wy hoopje dat de skriuwers diskear ek wer helpe wolle by de ferkeap, mar no by de eigen útjouwer. De Drachtster Boekemerk sil wêze op:

Sneon 2 oktober

op it Frânske pleintsje of foar kafee Marktzicht oer, mar dat is hast itselde plak.

De ferkeap begjint om tsien oere de moarns.

Yn it middeisskoft steane sop en broadsjes klear. Wy slute de merk ôf mei in Skriuwersmiel dat hielendal neffens de tradysje út grauwe earte mei omballingen bestean sil. Wy wolle der op dizze wize graach in feestlike ôfsluting fan meitsje.

Soene jo foar 5 july, leafst oer de mail, oan IFB/Tresoar trochjaan wolle oft jo fan doel binne te kommen en oft dat de moarns, de middeis of de hiele dei is? Wy wolle graach witte op wa’t wy rekkenje kinne by de ferkeap en by de iterij.

Mei freonlike groetnis,

De tariedingskommisje en
It Fryske Boek/Tresoar
Theo Kuipers en Janny Bottema.

Postbus 1311
8900 CH LJOUWERT
Telefoan: 058-7890789

e-mail: j.bottema@tresoar.nl of t.kuipers@tresoar.nl

Losse nûmers binne te keap by de boekhannel en kinne ek besteld wurde, sjoch dêrfoar ek it mailadres ûnder Abonnemint.

Ynhâld ensafh 3 yn print

3 Redaksjoneel
Anne Feddema
4 Aria (gedicht)
5 Ljouwert apart (gedicht)

Goffe Jensma
6 Blogs en fetes; Oer konfl ikten yn it Fryske literêre fj ild (essee)

Neeltje Bonnema
13 Op it eilân fan de grutte hûnen (gedicht)

IJsbrand van den Berg
14 Yn ’e kearn bliuwt eltse biografy in hillichlibben (besprek  biografy fan Anne Wadman troch Joke Corporaal)

Hidde Boersma
21 Kowekop (ferhaal)
24 Pas op de plaats (ferhaal)

Geart Tigchelaar
27 Mokerheide (gedicht)

Teije Idzardi
28 Basaltblues (gedicht)

29 Hendrik Elings - Tekening

Hein Jaap Hilarides
30 De groep (ferhaal)

Greet Andringa
35 Gatsjetsiis (ferhaal)

Eric Hoekstra
38 Peter Pan sjocht werom (besprek fan de bondel Sondefal fan Jacobus Q. Smink)

Foppe Venema
43 Fan it Fryske front (gedichten)

Jacobus Q. Smink
48 Second Life (gedicht)
49 Seventh Heaven (gedicht)

Bartle Laverman
50 Sietse en André (ferhaal)

Atte Jongstra
62 Lânmjittersdream (gedicht; oersetting)

63 Perspektyf (gedicht; oersetting)

Redaksjoneel

Publiceren is het doel van de schrijver en daarvoor zijn er literaire tijdschriften.
Als je de literaire tijdschriften wegneemt, neem je de stem weg van de schrijver. Dat vind ik niet zo lief.
Dit sei Leo Vroman yn in fi deoboadskip dy’t toand waard op de debatjûn oer de takomst fan de literêre tydskriften, op 6 april yn Amsterdam. ‘Tegen de barbaren’, hjitte de jûn. Bytsje pretinsjeus fansels. De ‘barbaren’ stiene dan ek foar de net ynteressearre minske. De jûn wie organisearre troch 8 literêre
tydskriften en mooglik makke troch it Nederlands Letterenfonds.
Der wie in soad (sels)krityk te hearren. Sa kostet de produksje fan dizze tyd skriften in hiele soad jild; se binne goed te missen, essayisten bygelyks publisearje leaver yn mear kommersjele blêden of kranten; de tydskriften bûgje ûnder de ‘vloek der gezelligheid’; by redaksjes ûntbrekt it oan de urginsje om debutanten
te ûntdekken; de sjenres yn de tydskriften binne net populêr ensfh.
Is der dan noch wol in takomst foar literêre blêden? Ja, fûnen de measte oanwêzigen, fansels hast allegear ferbûn oan in literêr tydskrift. Njonken de mooglikheden fan ynternet (argyffunksje, mear kommunikaasje mei lêzers), soe ek it papieren tydskrift noch altyd syn funksje ha. De tydskriften binne
in poadium foar debutanten; redakteuren kinne skriuwers oanfi terje, krityk jaan en ynspirearje; op ynternet krijst ynformaasje, op papier argumintaasje. Mar, de tydskriften moatte wol modernisearje.

Jildt dit alles ek foar ús? Ja en nee. In oantal dingen binne oars om’t wy it iennige folslein literêre Fryske tydskrift binne. En Frysktalige kommersjele wykblêden en kranten binne der net, dat it ûntwyk dat Nederlânsktalige skriuwers ha, ha Frysktalige skriuwers net. Mar ek wy brûke mienskipsjild
en soene graach mear abonnees ha. En hoewol’t wy ferline jier in nije namme en nij jaske krigen ha, moatte ek wy hieltyd wer fernije en ús (digitaal) paad fi ne. Fansels tinke wy dêr sels oer nei, mar ideeën kinne jim ús altyd witte litte (mail nei redaksje@ensafh.nl).

Neffens Arjan Peters moat it der by de literêre tydskriften ‘gemener, harder en vuiler’ om en ta gean. Yn dit nûmer lit Goffe Jensma sjen wat konflikten betsjutte kinne yn en foar de Fryske literatuer. Gau lêze.
Miskien kin ús nij en ek jongste redaksjelid Geart Tigchelaar soargje foar wat ‘spul en skeel’ yn de redaksje fan ensafh. Mar om’t wy ek gesellich binne: fan herte wolkom Geart!

Imke Hooijenga

Losse nûmers binne te keap by de boekhannel en kinne ek besteld wurde, sjoch dêrfoar ek it mailadres ûnder Abonnemint.

Ynhâld ensafh 2 yn print

3 Redaksjoneel

4 Sytse Jansma
Ald kokosfabryk harns
in byldbuis rûst mei hoarten

6 Bartle Laverman
It sturtsje

18 Cornelis van der Wal
Amme Maria

19 Mette Meinou Piebenga
Ikamea en Eboku (besprek Om it libben fan Harmen Wind)

22 Jacobus Quiryn Smink
Sometimes Afraid

23 Jelma Knol
Ik, Anna, in anty-mearke (oer Ik, Anna fan Lida Dykstra)

26 Yttje Cnossen
Winter

27 Janneke Spoelstra
‘Dat vrouwen proberen uit hun underdog-positie te
komen, vind ik prima’ (oer it wurk fan Hylkje Goïnga)

41 Beart Oosterhaven
By de dea fan Fêdde Bos
Klassike rock

43 Hendrik Elings - Tekening

44 Anne Feddema
Ald testamintysk liet foar ien sprekker

45 Date Salverda
De begraffenisgonger

58 Teije Idzardi
Oer de deade

61 Geart Tigchelaar
Bestowing

62 Foppe Venema
Troch de skodoarren: Tristan Corbière (1845-1875)

Redaksjoneel

Der binne fan dy wurden dy’t in skoftsje slim yn ’e moade binne, lykas ‘toppie’ en ‘cool’. En sa seit gjin minske tsjintwurdich noch ‘hoi’ by it fuortgean. Nee, it is ‘doe-doei’! Guon fi ne dat de taal fertutearzet (om it mar efkes mei in prachtich wurd te sizzen). Wat it Frysk oangiet ferdwine der somtiden Fryske wurden, om plak te meitsjen foar Nederlânske of Ingelske farianten. Sa is fereale no ‘verliefd’ en reedride ‘skaatse’.
Taal feroaret dus. De ien fynt it slim, de oar bekroadet him as har der net om. Hoewol’t ik it nim sa’t it is, fyn ik it wolris spitich wannear’t moaie wurden net mear brûkt wurde. Sa neamde ús mem har tantes noch muoikes, besaude ús beppe har noch en pake fan de oare kant, koe o sa grimmitich sjen.
Sokke wurden, dy kinne wy dochs eins net misse?
Lokkich wurdt yn de literatuer noch wol in soad gebrûk makke fan moaie wurden. Sa steane yn dit nûmer de wurden hoasfuotlings, rydboskjend, longerjend, sinneskynwaar en jeuzelje. Moai.

Mar ek fan nije wurden kinst genietsje. Sa boartet Sytse Jansma yn it iepeningsgedicht fan dit nûmer mei taal:

skaftskoften jûnskiften kokosskippen
coasters kokosklossen jutejern

Fet chil!

Imke Hooijenga

Losse nûmers binne te keap by de boekhannel en kinne ek besteld wurde, sjoch dêrfoar ek it mailadres ûnder Abonnemint.

Ynhâld ensafh 1 yn print

3 Redaksjoneel (sjoch ûnder)

4 Anne Feddema
Torpedo’s los!

5 Geart Tigchelaar
Spikerbroek en rock ’n roll

6 Eric Hoekstra
It Paradys ferlern, mar in fraaie oersetting fan Milton wûn (Besprek Fryske oersetting John Milton, Paradise Lost)

12 Bartle Laverman
Jehannes op solder

17 Teije Idzardi
Bûlen fan Caisson

18 Pieter Duijff
Striid en segen – ta it 75-jierrich bestean fan de KFFB

24 Piter Boersma
De plint
It húskerútsje

26 Froukje Sijtsma
Libje of libbe wurde? (Besprek Eelkje Tuma, Paadwizer (roman))

31 Heidi Andringa
Oerbliuwsels

32 Jelma Knol
De eksposysje

36 Fettsje Boorsma
Tante Siep

37 Aggie van der Meer
Fitaal

39 Eric Hoekstra
Bûtendyks
Binnendyks
Thús

42 Simen Oetie
De pion

53 Beart Oosterhaven
Tolve keunstlieten as ‘soundtrack’ (Besprek Nynke Laverman, Nomade (cd))

57 Edwin de Groot
Skatplicht

60 Hidde Boersma
Wachtsje op honger

Redaksjoneel

Hjoed stjoerde ik in mailtsje nei myn manager. Foar de safolste kear hie it management yn myn eagen in ad-hoc beslút nommen dat op termyn gjin goede set wêze soe. Ik hie witte litten hoe’t it yn myn eagen better koe. Mar myn manager mailde werom dat it beslút al nommen wie, mar wymochten komme mei praktyske oplossings. Ik mailde werom: ‘Mijn oplossing ìs praktisch Sandra en daarnaast een stuk efficiënter dan morgen de hele boel verhuizen’. Op hege poaten kaam se nei my ta: ‘Je toon bevalt me niet’.
Mar, yn in mail sit dochs gjin toan? Sjoen de diskusjes op ynternet is der noch al wat miskommunikaasje yn it skreaune kontakt. Dat hat fêst gauris te krijen mei de toan dy’t de lêzer mient te hearren.
Hoe oars is dat mei literatuer. Dêryn hat de skriuwer syn eigen toan, mar ‘jout’ syn wurk út hannen oan de lêzer. Dy mei der yn lêze wat hy wol, deryn sjen wat hy deryn sjocht, it lêze op syn eigen toan.
Eric Hoekstra ropt yn syn resinsje fan It paradys ferlern de lêzer op, parten út it boek fan John Milton (yn in oersetting fan Geart van der Meer) lûdop foar te dragen ‘en lit him betsjoene troch it machtige ritme fan it fers, de prachtige bylden dy’t oproppen wurde fan de hel, fan it paradys, fan de Sûnde en de Dea,
en fan de ingels en duvels dy’t om ús hinne sweve en, wa wit, yn ús tahâlde.’
Njonken dizze resinsje, yn dit nûmer in besprek fan de cd Nomade fan Nynke Laverman en de tekst fan de feestrede dy’t Pieter Duijff hâlde by it 75-jierrich bestean fan de KFFB op 16 jannewaris fan dit jier. Fierder in ferskaat oan gedichten en ferhalen dy’tst lêze meist op eigen toan.

OFSKIED EN WOLKOM
Sito Wijngaarden hat ôfskied naam as reachmaster en redaksjelid fan ensafh, om’t er binnen syn baan by de Afûk no ek by it tydskrift De Moanne belutsen is. Wy winskje Sito in soad sukses mei syn wurk en betankje him foar alles dat er foar ensafh, en earder Hjir en Farsk, dien hat!
Cornelis van der Wal is ús nije reachmaster en dêr binne wy hiel bliid mei. Foar de dúdlikheid: Cornelis makket gjin diel út fan de redaksje.
Ek nij is it wurk fan Hendrik Elings. Fan dit nûmer ôf sil hy foarearst yn elk nûmer fan ensafh by in gedicht as ferhaal in tekening meitsje. Wolkom!

Cornelis van der Wal syn opfolging fan Sito beheint him ta it reachmasterskip en dêrbinnen de ferantwurdlikheid foar it byhâlden fan de ûnderskate rubriken op ensafh-ynternet.

De redaksje fan ensafh