Geart Tigchelaar

Beswieren tsjin de beswieren

logo.ensafh

Op myn stik Kom mar op mei dy standert! dat 3 juny 2013 op ensafh.nl publisearre is, is wakker reagearre. Benammen myn âld-dosint Pieter Breuker hat fan him hearre litten mei in moai tal arguminten. It binne deselde arguminten as yn it opstel fan in pear foaroansteande frisisten mei mear as hûndert ûndertekeners, dat ek op ensafh.nl publisearre is (5 juny), mei de titel Oprop oan Provinsjale Steaten, oer staveringsferoaringen en standerdisearring. Hja bringe dêryn in stikmannich beswieren tsjin sawol de stavering as de standerdisearring op it rabat. Yn ûndersteande tekst wol ik al dy beswieren bydel rinne en dêr op yngean of der sels yn meigean, mar dan wol mei kanttekenings derby.

Beswieren tsjin de beswieren tsjin de stavering

De opstellers fan ’e petysje skriuwe dat der in soad tsjin de foarstelde staveringsferoaring yn te bringen is, mar dat hja harren beheine ta fjouwer haadbeswieren. No moat ik hjir yn alle earlikheid sizze dat de staveringsferoarings myn grutste soarch net iens binne. Soe dêr net wat oan feroarje, dan hindere my dat it measte net. Mar nettsjinsteande dat wol ik al op de beswieren fan de opstellers yngean, al wie it allinnich mar foar de folsleinens.
It earste beswier fan de petysjeskriuwers is dat der gjin winsk ta feroaring is by de deistige brûkers fan it Frysk en dat in feroaring allinnich mar ûnrêst jout yn it ûnderwiis, dat no krekt ferlet hat fan rêst. Dat liket my in ferkearde ynskatting. It ûnderwiis feroaret altyd, hjoed-de-dei net folle mear as foarhinne. Dat jildt likegoed foar it ûnderwiis yn it Frysk. Dosinten en learkrêften moatte harsels altyd byspikerje om by te bliuwen. Lykas ik ek al earder útholden haw, sil dizze staveringsferoaring de stavering yn details ferienfâldigje, dus dêr soe it ûnderwiis allinnich mar grut belang by hawwe en it kin dêr net tsjin wêze.
In (terjocht) punt fan krityk op it stik Kom mar op mei dy standert! wie dat ik tefolle útgie fan studinten dy’t it Frysk noch leare moasten en dus net wend wienen oan it besteande Fryske wurdbyld. Benammen foar minsken dy’t it Frysk al machtich binne, is it in omskeakeling. It is sa dat ôfwennen fan eat ornaris dreger is as it oanwennen. Dêr bin ik it dan ek iens mei de opponinten. Lykwols bin ik fan betinken dat soks gjin halssaak is en dat ek de Frysk-skriuwer dêr gau oan wenne sil. It sil syn tiid efkes hawwe, mar mei’t de staveringsferoarings net sa’n oeribelen soad binne, haw ik dêr wol fertrouwen yn. Boppedat leit de takomst foar it fuortbestean fan it skriuwen yn it Frysk foar in grut part by nije oanwaaks en dêr soe ús soarch (ek) nei útgean moatte.
It tredde beswier fan de petysjeskriuwers is dat it útstel net altyd konsistint is en dan bin ik it folslein mei de ‘tsjinstanners’ iens. Soks soe al moatte. It foarbyld fan ‘kolbert’ en ‘synonym’ haw ik dêr earder by oanhelle. Sokke bonkjes soenen der sadwaande noch úthelle wurde moatte. Dat it ‘ik droech’ is, mar wol ‘ik haw drûgen’ slacht as in tange op in baarch en dat moat oars. Dêrom ek myn oprop dat de Akademy-mannen dêr nochris goed nei sjogge.
As lêste beswier by de staveringsfoarstellen neame hja harren twivel oan it teoretyske tinkramt fan de taalkundigen by harren stribjen nei in ‘better learbere stavering’. Minsken leare in stavering net allinnich analytysk oan, mar dogge dat ek lêzendewei. Dat is ek mar in hiel betreklik argumint. Wannear’t der boeken (learmiddels, fiksje) yn de nije stavering útkomme soenen, soe elk dat nije wurdbyld al gau yn him opnimme. Oft it no Frysk-skriuwers binne of Frysk-learders. It is in kwestje fan tiid dy’t oer te sjen is.

De opstellers hawwe lykwols ek (grutte) beswieren tsjin de taalstanderdisearring, dêr’t ik hjirûnder op yngean sil.

Beswieren tsjin de beswieren tsjin de standerdisearring

De stavering is myn grutste soarch net, mar de standerdisearring. It is fuortdaliks ek it meast prekêre en lestichste punt om in oplossing foar te finen. No’t de diskusje dochs oanfjurre is, soe ik sizze, dat wy dêr wat mei moatte. Dan soe ik my graach konformistysk opstelle wolle om in soarte fan gouden middenwei te finen, omdat de opstellers mei guon beswieren hiele wêzentlike saken oansnije. Wy moatte ús dêr oan ’e oare kant lykwols net troch ôfskrikke litte om it dan mar gewurde te litten.
De opstellers fan ’e petysje wolle sjen nei de funksje en de foarm fan it Frysk. It Frysk is sa’t wy allegearre witte almeast noch in sprutsen taal. Der soe mar 5 oant 10 persint wêze fan de Fryske befolking dy’t it Frysk goed skriuwe kinne soe. Dat soe foar my noch in argumint wêze dat de staveringsferoarings foar nije learders swierder wage as dy fan de hjoeddeiske Frysk-skriuwers, om’t dat mar in (hiel) lyts part is. Hawar, in ‘opleine’ standert (foar oerheidspersoniel, ynklusyf it ûnderwiis) soe oan it Frysk fuortdaliks net in soad feroarje, mei’t de gewoane Fryske boarger grif trochgean sil mei it praten fan dialektfoarms, sa’t er dat syn hiele libben al wend is. De opstellers wize dialektseleksje ôf: ‘Ut earder ûndersyk docht, oars as de FA stelt, ek bliken dat der ûnder de minsken dy’t it Frysk skriuwe net folle ferlet is fan dialektseleksje.’ Wêr binne de bewizen dat de lju yn grutte mearheid dialektseleksje foar it skriftlik brûken yn de amtnerij en it ûnderwiis net tastean wolle? Gjin noat of ferwizing befêstiget dy bewearing.
It earste argumint is dat der amper taalkundige ferskillen binne tusken de Fryske dialekten. En dat der sadwaande gjin oanlieding ta misbegryp is. My tinkt dat dy fêststelling no krekt fóár dialektseleksje pleitet. Om’t der gjin betizing ûntstean kin, kin men dus maklik op skrift ien foarm as standertfoarm kieze, om’t dy net fier ôfstean sil fan de fariant fan in oare brûker fan it Frysk. It is foar my ûnbegryplik dat soks as beswier oanfierd wurde kin.
Harren ponearre twadde punt sit folle mear byt oan. As men ta wol op in standert, hokker dialektfariant soe men dan foar kar nimme moatte om wat regaad te meitsjen yn de besteande ‘gaos’ yn learmiddels en oare teksten? Want dat is de besteande situaasje. Dêrom moat der krekt standerdisearre wurde. Dat de FA mei de opdracht fan de provinsje net oarder en regel skeppe soe, mar gaos kreëarje en dat de kwetsbere Fryske taalmienskip soks net drage kinne soe, binne fierste grutte wurden foar in saneamd ‘saaklik argumint’ sa’t Pieter Breuker yn syn reaksje (fan 4 juny) stelt. Soks is net wier te meitsjen. It skeppen fan oarder yn de besteande disoarder is op it wurdboekmêd fansels al in aardich skoft oan ’e gong. It Frysk Hânwurdboek jout eins al hieltyd in foarkarsfoarm mei mooglike farianten. De Afûk as ûnderwiisynstitút hantearret ek al langer in foarkarsfoarm of slút foarms út (net ‘ûntwikkkelt’, mar ‘ûntwikkelet’; net ‘at’, mar ‘oft of ‘as’, ensfh.). It kiezen út farianten is al langer wizânsje en dêrmei sil de akseptaasje ek makliker ferrinne.
It tredde argumint fan de opstellers slút dêrby oan. Om’t der net in groep dialektsprekkers is dy’t op in sosjaal hegere trime stiet soe der net dialektseleksje plakfine meie. Dat betsjut dat der dus net diskriminearre wurdt en sosjaal sjoen in groep minder achte wurdt as de oare. Om dy reden kin der skoan dialektseleksje plakfine, mei’t sa net ien mear as minder achte wurdt. De akseptaasje fan dialektseleksje wurdt sa allinnich mar grutter. Boppedat is it standerdisearringsproses by ús al oan de gong en de oerheid kin dat (mei) stjoere. Moat dat sels (mei)stjoere, oars bliuwt it in tizeboel yn bygelyks it ûnderwiis (lês- en learboeken en oare helpmiddels). De maatskiplike druk ta standerdisearring nimt ta en soks hat al laat ta mear ienheid fan taalgebrûk yn it rjochtsdomein (bygelyks in Juridysk Wurdboek). Dat is yn it bestjoers- en ûnderwiisdomein net oars. Oerheidsteksten (wetten, oarderings, rapporten, noata’s en brieven) en learmateriaal (ynklusyf toetsen en eksamens) freegje om in beskate ienheid yn taalgebrûk, dus om in standert. Jan Schotanus syn Te Gast (april 2011) en syn fersyk om in Grien Boekje, komt net út ’e loft fallen. En net ien komt dêrmei op in legere of hegere sosjale trime te stean.
It fjirde argumint liket my ek net sterk. Alle besteande teksten yn it Frysk soenen ynienen net mear ‘goed’ wêze, boeken, lesmateriaal, wurdboeken ensafuorthinne soenen allegearre fernijd wurde moatte. En dat soe betsjutte dat it in bulte jild kostje soe om dat te feroarjen. It liket my net wierskynlik dat alle teksten ynienen ûnbegryplik en ûnlêsber wurden binne. De measte lju sil it sels amper opfalle. Alle feroarings (of fernijings) kostje wat tiid en grif ek jild. Dat is foar dizze saak ek it gefal. Soks falt goed te stjoeren en hoecht gjin reden te wêzen om gjin wizigings troch te fieren. Dêrom pleitsje ik der nei de Provinsjale Steaten ta ek foar om net allinnich in standert yn te fieren, mar ek te ynvestearjen yn it ûnderwiis. It iene kin perfoarst net sûnder it oare! Op dy wize stelle wy it Frysk feilich foar de takomst en om it net fierder fertutearzje te litten.
Dat hat ek wer ferbining mei it fyfde argumint. Troch in Standertwurdlist soenen de taalbrûkers ferfrjemdzje fan ‘har eigen, ieuwenâlde, goefryske foarmen’. Sa soe ‘romte’ net goed wêze en ‘rûmte’ al. Lykas ik earder skreaun haw, sjoch ik net fuortdaliks yn dat de Frysk-prater ynienen de foarm ‘rûmte’ brûke sil, wylst er wend is ‘romte’ te brûken, sadree’t er dat foar it earst op skrift stean sjocht. Hy sil grif syn eigen foarm behâlde. Syn fariant bliuwt ‘Frysk’ al soe it dan gjin Standertfrysk mear wêze. Faaks seit de learkrêft yn de klasse noch ‘romte’, omdat er dat sa wend is, wylst op skrift de standertfariant brûkt wurdt. Alle mooglike farianten (dûbletten, tripletten, kwadripletten, ensafuorthinne) njonken- en trochinoar is yn de learmiddels of oare ‘offisjele’ teksten gjin oplossing, mar feroarsaket it probleem. Lykas oeral yn de wrâld as men in taal offisjeel en mear/faker brûke wol.
It lêste argumint dat hja oanhelje is in didaktysken-ien. Elke Frysktalige soe eigen wurden ôfleare moatte en ûneigene oanleare. Wat ‘ûneigen’ is, is yn it Frysk lykwols hiel betreklik. In Frysktalige soe yndied ynterferinsjes ôfleare moatte en yndied standertfoarms oanleare. Neat mis mei. ‘Frjemd’ kin boppedat ‘eigen’ wurde en wurdt dat ek by elke taal en elke foarm dy’t men (derby) leart. Jins taal (talen) is (binne) gjin statysk besit, net yn beton getten, mar wurdt ûntwikkele (fan jong ta âld) en ‘ferrike’ en ‘útwreide’ as it goed is. En dan moat men dus (ek) tige ynsette op it ûnderwiis. Net standerdisearje is net realistysk as men pretinsjes hat mei it Frysk. Wy moatte ‘Grinzen oer’ om ris te ferwizen nei de nijste provinsjale taal- en ûnderwiisnoata. Dy jout de marsrûte oan foar ûnderskate domeinen, ek it ûnderwiis. En dy rûte freget ek om in taalstandert. Dêr is gjin ferwin op. Myn opponinten lykje dat paad net gean te wollen. Deputearre en Provinsjale Steaten al. Ik ek. It argumint dat wat altyd sa wie ek goed is, is ôfwaaid praat. Meitsje fan it Frysk mar in serieuze taal mei in gruttere status en mear taalmacht. Haw mar pretinsjes en ambysjes. Gean dêrby mar oer de dialektgrinzen hinne en stiigje dêrboppe út. Op dat punt wol ik hjirûnder noch wat wiidweidiger yngean.

Fryske taal boppe de dialekten út

Boppe haw ik benammen besocht om de arguminten fan myn opponinten te wjerlizzen. Hjirûnder yn it koart noch in soarte fan ferantwurding wêrom’t it fan belang is dat der (ek) in goed omskreaune standert foar it Frysk komt.
It is net slim om te begripen dat it oanlearen fan ien standertfoarm better te learen is as in rige fan dûbletten, tripletten, kwadripletten of noch slimmer (‘foarms/foarmen’; ‘earms/earmen’/ ‘hyltyd/hieltyd/hieltiid/hieltiten/hieltiden/hyltiten’; ‘allerhanne/allerhande/alderhanne/alderhande’; ‘guon/guods/guont/guodden/guonnen’;). Om sljocht fan te wurden. Minsken dy’t in taal leare, hawwe ferlet fan helderheid en dúdlikens. Dat is universeel en jildt dus ek yn Fryslân. Dat Frysk-skriuwers en -praters dêrfoar (guon) foarmen/foarms ôfleare moatte en oare foarmen/foarms oanleare moatte, sil stadich gean. As men ‘hiel’ skriuwt en men seit ‘heel’, wat grif no al in protte bart, dan sil net ien dat in soad útmeitsje. Wol is it dúdlik wat men skriuwt. Dat sil ek it gefal wêze by ‘romte’ en ‘rûmte’. Foar de skriuwtaal ien foarm, wat men dêropfolgjend seit, is oan elk sels.
De Fryske taal soe oan prestiizje of status winne wannear’t wy einlings ris ienriedigens hawwe soene oer de skriuwtaalnoarm. Hjoed-de-dei is it noch hieltyd in diskusje en elk skriuwt mar sa’t er it sels it leafste hat. Soe der in standert komme, in soarte fan ABF, dan stiet de taal folle sterker. Benammen ek tsjin Hollânske ynfloeden. No wurde der noch tefolle foarmen ‘goedkard’ (mei hokfoar rjocht?), dêr’t wy ek wol in goed Frysk wurd foar hawwe (‘welke/hokfoar’; ‘sleutel/kaai’; ‘noait/nea’; ‘oast/east’). Wannear’t de standert as ûnderwiiskundich ynstrumint ynset wurdt, steane wy sterker tsjin hollânismen en anglisismen oer. Dan hat it ûnderwiis yn it Frysk, dat op hieltyd mear skoallen fan oerheidswege mear en better jûn wurde moat, in (autorisearre) ynstrumint yn hannen, kin de tiid better en effektiver brûkt wurde. Standert en goed ûnderwiis, moatst dan ris sjen wêr’t wy oer tsien jier binne! Lit mar komme dus.

Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

17
Reageer op dit artikel

avatar
17 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
7 Comment authors
Pieter BreukerAndré LooijengaAbe de VriesWolterHenk Recent comment authors
  Subscribe  
Abonneren op
pjotr
Beheerder

Hoi Geart,

Dat hast kreas op papier set. Do joust hiel dúdlik oan wat der al jierren geande is, mar mei de rem derop, en do stelst dat dat in tekoart oan ambysje is. Hiel konfrontearjend nei de opposanten ta. De wei dy’tsto oanjoust is de goeie. It konservatisme te uzes is taai, mar ik ha goeie hoop dat dat dizze kear de slacht ferliest.

Piter Boersma

Cornelis van der Wal
Gast

Geart skriuwt: ‘Wannear’t der boeken (learmiddels, fiksje) yn de nije stavering útkomme soenen, soe elk dat nije wurdbyld al gau yn him opnimme.’
Der binne lykwols mear ‘âlde’ boeken as ‘nije’, en dat sil noch wol in moai skoft sa bliuwe. Dat dy slach hawwe de ‘nijljochters’ al ferlern.

Wolter
Gast
Wolter

Geart neamd hjir aardich wat goede punten. Ek de konservativen dy’t no tsjin de standertwurdlist binne witte wol dat ien dúdlike foarm fan it wurdsje ‘hieltyd’ folle mear dúdlikens jout as sân of acht ferskillende foarmen dêrfan. Boppedat soe ik it bêst fine as de Fryske Akademy no even niks docht mei de fisy fan sommige frisisten dy’t fan it Frysk in taalmonumint meitsje wolle omdat alles behâlden bliuwe moat yn ‘e skriuwtaal. Frisisten fan dat type fine my mooglik dan mar simpel, mar miskien wurket dat krekt wol oarsom. It is simpel om te tinken dat de skriuwtaal gelyk… Lees verder »

Henk
Gast
Henk

Wolter, ik tink datst no in karaktermoard begiest op de groep ‘konservativen’, sa’tst ús neamst. It lêste wat wy wolle is “fan it Frysk in taalmonumint meitsje”. Safolle beswier ha wy der net tsjin dat der in foarkarsstavering útsocht wurdt foar ‘hieltyd’. Dy is der trouwens al, dat is ‘hieltyd’. Yn gefallen lykas ‘Italiaansk/Italjaansk’, ‘kiuw/kieu’ mei der om ús ek bêst in foarkarsfoarm oanwiisd wurde. Us beswier rjochtet him der dan ek net sa lyk tsjin dat de oerheid fertelt hoe’t wy wurden skriuwe moatte as wol tsjin dat de oerheid fertelt hokker wurden oft wy skriuwe meie. ‘Aanst’ en… Lees verder »

André Looijenga
Gast
André Looijenga

De reaksje fan Wolter op it essay fan Geart is spitigernôch ûnynformearre desynformaasje. Goed dat Henk niis de diskusje daliks wer werombrocht hat op de kwestje wêr’t Geart en de ûnderskriuwers fan de Oprop oan Provinsjale Steaten écht oer fan miening ferskille. De kearn dêrfan kin faaks yn ien sin gearfette wurde: “Us beswier rjochtet him der dan ek net sa lyk tsjin dat de oerheid fertelt hoe’t wy wurden skriuwe moatte as wol tsjin dat de oerheid fertelt hokker wurden oft wy skriuwe meie.” Neffens ús hat it Frysk gjin ferlet fan in fan boppe-ôf opleine taalnoarm dy’t bot… Lees verder »

Henk
Gast
Henk

Geart, ik bin bliid mei dyn saaklik stik. Do setst dyn arguminten moai op in rychje en joust elk gelegenheid om de diskusje mei dy oan te gean. Dyn ‘beswier tsjin it beswier’ (tenei “btib”) is: it ûnderwiis kin gjin beswier tsjin de fernijing ha, om’t dy in ferienfâldiging is. Dat is in non sequitur. It ûnderwiis is net bedoeld om alles sa simpel mooglik te meitsjen, mar om minsken ta te rieden om de maatskippij. En dy maatskippij hantearret bepaalde (staverings)noarmen. Hoe’t de mieningen ferdield binne yn ûnderwiislân witte wy beide net, dat aardich wat minsken ús protest stypje,… Lees verder »

Henk
Gast
Henk

Foar wa’t dizze diskusje net yn detail folge hat, sjoch hjirre foar myn ynterpretaasje:
http://www.henkwolf.nl/stavering/hoe-zit-het-nu-precies-met-die-friese-spelling/

Wolter
Gast
Wolter

@Henk: Net allinnich de begjinnende net-Frysktalige learder hat ferlet fan ienfâld. Ik miste dat ek wol by myn Afûk-kursussen Frysk (oant en mei akte). Oare kursisten en ik sieten faak fol begrutsjen nei dy Fryske skriuwtaal te sjen. Safolle ferskaat en safolle dialektwurden om sljocht fan te wurden. De measte minsken dy’t ‘sjucht’ en ‘rjucht’ sizze skriuwe no ek al ‘sjocht’ en ‘rjocht’ (ik persoanlik ek). Kinst as ûnderwizer dochs gewoan foarskriuwe dat it ‘sjocht’ en ‘rjocht’ wêze moat? De praktyk wurket al folle langer sa. En hawwe minsken 30 jier nedich om oan de feroaring te wennen? Hat dat… Lees verder »

Abe de Vries
Gast

@Wolter, do sjochst nuvere dingen. Ik sjoch taal-is-mar-in-kommunikaasjemiddel-fantasten en wrâldfrjemde Fryske nasjonalisten dy’t fan de taal sels it measte net witte mar likegoed tidigje op idiotproof Frysk en in dêrmei, tinke se, korrespondearjende werhelling fan 1345.

Henk
Gast
Henk

Wolter: dat ferskaat is der no ienkear, oftst it leuk fynst of net. As skoallen dy wiismeitsje dat dat net sa is, dan skeppe se in eigen talige werklikheid.

Fûstkje, trije tuten, “hoi” sizze, “goedenmorgen” sizze, ien tút, in omearming, in tikje mei de knokkels op ‘e tafel, in opstutsen hân, in opstutsen wiisfinger … by de ynboargeringskursus wurde minsken miskien wol gek fan al dy ferskillende groetfoarmen yn Nederlân. Dus leare wy se mar oan dat allinne de omearming goed is. Efkes in analogy om oan te jaan hoe’t sa’n noarmfoarstel my oankomt.

Henk
Gast
Henk

En fansels wol ik net oanjaan dat Frysktalige akten yn sms-taal ferskine. Van der Horst helle ik oan om sjen te litten dat de tolerânsje foar ferskaat tanimt. Dat betsjut net dat strikt ynformele registers strikt formele út it stee drukke, sa’tst no suggerearrest, mar dat it besteande ferskaat yn de skriuwtaal rommer akseptearre wurdt (sjoch de foarbylden dy’t ik hjirboppe neam) en dat it ferskaat yn de sprektaal ek wat romte krijt yn de skriuwtaal. Om mar wat te neamen: it súdlike gebrûk fan “beginnen” sûnder “te” is hjoed de dei folslein akseptearre yn Flaamske kranten, wylst dat earder… Lees verder »

André Looijenga
Gast
André Looijenga

De ‘framing’ dat wy as opstellers en ûnderskriuwers fan de Oprop tsjin staveringsferoaring en standertwurdlist “konservatyf” wêze soene, is nij foar my. Earder waard ús wol ferwiten dat wy sa “emosjoneel” wiene oer de stavering… Dat wie mar in nuver ferwyt, om’t wy it iene stik nei it oare mei ynhâldlike arguminten kamen, wylst der fan de foarstanners gjin arguminten werom jûn waarden. Inkeld klachten oer de “toan” fan ús ferset. Mar, goed, it nije biedwurd tsjin de tsjinstanners is dat se “konservatyf” binne. No, as it “konservatyf” is om terjochte krityk te leverjen op in advys dat yn sân… Lees verder »

Pieter Breuker
Gast
Pieter Breuker

Bêste Geart, It hat trije wiken duorre, mar no bist dan dochs op myn beswieren(en tagelyk ek dy fan ús aksjegroep en fan de 104 ûndertekeners) tsjin de foarnommen plannen ta standerdisearring yngongen. It is in lang antwurd wurden, mar is it ek in goeden-ien? Nee. (En ek al net sa saaklik, in eask dy’tst oars wol oan oaren stelst. Ik ha ûnder mear notearre: ‘slacht as in tange op in baarch’, ‘ûnbegryplik’ en ‘ôfwaaid praat’. Ik behein my hjoed yn dûbele sin: ik gean foarby oan de stavering (dêr hawwe oaren har ek al mei rêden) en fan it… Lees verder »

Wolter
Gast
Wolter

@Henk: tanke wol foar dyn útlis. Ferskaat yn sprekfoarmen is de normale sitewaasje, en sa’tsto ek al skriuwst is it ferskaat oan formele en ynformele skriuwtaal ek de normale sitewaasje. Neffens my is it wol sa dat it foarbyld mei de begroetingsfoarmen los stiet fan de skriuwwizen fan wurden. Hjoed lies ik ek noch in foarbyld op Facebook dat de foarstanners fan in standertwurdlist wurden as ‘girl’ en ‘gal’ ta ien meitsje wolle, krekt as soenen se fan ‘famke’ en ‘fanke’ ien wurd meitsje wolle. Dat is net wier, salang’t de wurden ek ferskillende betsjuttingen hawwe (hoe lyts dan ek).… Lees verder »

Henk
Gast
Henk

Wolter: ik haw it foarbyld fan de begroetingsfoarmen ek net yn ferbân brocht mei de skriuwwize fan wurden, mar mei de standerdisearring derfan. It ferskil tusken “hieltyd” en “hieltiten” is gjin staveringsferskil. It giet om twa ferskillende wurden, sa’t “dauernd” en “andauernd” dat ek binne, of “stets”, “stetig” en “ständig”, of “Mädchen” en “Mädel”, of “Bürgersteig” en “Gehsteig”, of “Pizzas” en “Pizzen”, “Taxis” en “Taxen”, “Scheiß” en “Scheiße”. Net ien fan dy foarmen wurdt yn de mienskip dúdlik ôfkard, dat wat foar reden hat in oerheid om der ien fan út te sykjen en de oare te ferbieden? Dat gefal… Lees verder »

Pieter Breuker
Gast
Pieter Breuker

Bêste Geart (2) Lykas sein gean ik hjoed mear op de details fan dyn stik yn. Earst eefkes in meidieling foarôf: it is net sa dat ik yn it algemien tsjin (fierdere) standerdisearring bin, alles by it âlde litte wol (ik ha dat juster ek al eefkes neamd), allinnich standerdisearring moat fia in ferstannige wei ferrinne. Ik kom dêr noch wol op. Alderearst dan ús punt dat der gjin needsaak ta dialektseleksje is omdat de taalkundige ferskillen tusken de belutsen dialekten sa lyts binne dat se eins noait oanlieding ta misbegryp jouwe. Do ropst as reaksje dêrop hiel entûsjast: as… Lees verder »

Pieter Breuker
Gast
Pieter Breuker

Bêste Geart en alle oaren (3), Alle oaren ek, want as der ien ding de ôfrûne moannen bliken dien hat, dan is it wol dat standert en stavering fan it Frysk ûnderwerpen binne dy’t ûnder in protte minsken libje. It lit sjen dat taal fan ús allegearre is. Sa heart it ek. Allinnich al om dy reden moat de Fryske Akademy weromkomme op har plannen: beide ûnderwerpen binne oant no ta yn fierstente lytse (want eigen) rûnte besprutsen. De reaksjes op de Akademyplannen litte ek noch wat oars sjen: sels by in betreklik ienfâldich en beheind ûnderwerp as de foarnommen… Lees verder »