A. IJ. van den Berg

Grutste foardiel fan it Frysk: der kin yn it Nederlânsk kommentaar op jûn wurde

logo.ensafh

In protte yndruk makke de útjefte fan it boek Bokwerd totaal yn 2008 net. De útjouwer like ommers net oars te dwaan as mei dy oare sammelbondels fan Rink van der Velde [1932 – 2001]. Smyt mar in brot teksten by elkoar, doch der foar dizze kear in nij kaft omhinne en advertearje der in pear wiken mei, sadat it publyk eefkes wer it bestean fan de skriuwer bybrocht is. Klear.
It doel is nammers earst dat der wer boeken fan de auteur ferkocht wurde. Om’t der noch safolle fan dy boeken yn it fûns sitte, en dy earder altiten sa’n aardige opbringst hiene.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Wa’t as skriuwer better wurdt, kin dochs in minder boek meitsje

logo.ensafh

Dregere boeken om te besprekken as ferhalebondels binne der net, sa haw ik de ôfrûne jierren murken. Meastentiids ûntbrekt de romte om oan alle ferhalen út sa’n samling rjocht te dwaan. Boppedat is in resinsje mei allinnich mar koarte gearfettinkjes saai om te lêzen.
Dus wurdt de resinsint wol twongen om sels de linen te lûken, om sa de konstanten yn al dy ferhalen sjen te litten. Mar wat dan as guon dielen fan it boek no krekt net yn dat soart fan yndielings passe?
Yn Douwe Kootstra syn nijste bondel stiet ien ferhaal dat oars is as oars. Normaal wie it sa dat Kootstra der op út giet, om dan letter te skriuwen oer wat der op syn paad kaam.… Lês fierder

A. IJ. van den Berg

Gol rûnstruide ferhalen, ta portret fan in oar

logo.ensafh

greetandringa

Libben reach, de debútroman fan Greet Andringa, set stevich út ein. It boek iepenet yn it sikehûs, dêr’t Geeske oan it bêd sit fan Tjitske, har twajierrige dochter. Dy leit yn koma. Fuortendaliks is it de fraach oft dit kaam, omdat se fan de trep fallen is of dat mem har derôf treaun hat.

Geeske hat dan krekt in soan krigen. It kin wêze dat se dêrom mei in postnatale depresje sit en net folslein ferantwurdlik is foar har eigen dieden. Of miskien sit it oars en hat alles yn in fleach fan lilkens plakfûn, om’t Geeske no ienkear sa yn elkoar sit.… Lês fierder

A. IJ. van den Berg

In debutante yn it byntliif

logo.ensafh

It wie in goed idee fan Tineke de Jager – van der Zee om in boek te skriuwen oer de Dokkumer froedfrou Catharine G. Schrader [1656 – 1746]. In fraach is foar my al oft de romanfoarm dêr ta wol de bêste mooglikheden biede koe.

Catharine G. Schrader har namme libbet ek hjoeddedei noch altiten fierder, troch in nei har neamde stichting. Dy hat ta doel om de kennis oer de kreamkunde te befoarderjen. Har rom tanket se oan har praktykdeiboek, dat bewarre bleaun waard, en in hiel rike boarne is fan details oer berten yn ‘e achttjinde ieu. Miskien wol de iennichste boarne.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Safolle prachtmateriaal, en dat dan sa fergrieme

logo.ensafh


click foar grutter

Der wiene foar my hiel goede redenen om dit boek net te lêzen en der wiene like goede redenen om dat dochs te dwaan. It himelsk oerwurk is nammentlik in histoaryske roman, of slimmer noch, in ‘vie romancée’. Op myn weblochs ha ik faak genôch oanjûn dat ik sokke boeken net lêze kin, om’t my altiten fuortendaliks de flaters opfalle. En yn fiksje is it hiel wichtich om it ûngeloof sa lang mooglik foar te bliuwen; oars is der neat oan. Allinne bin ik no ien kear in histoarikus; foar my is de skiednis altiten mear as allinne in aardich toanieldekor.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Hoe’t faktoaren fan bûten it boek de tekst bedjerre kinne

logo.ensafh

foarside fan de fryske útjefte

Koartlyn hat de Friese Pers Boekerij trije súksesrike Fryske romans yn it Nederlânsk útbrocht. En normaal soe Farsk hjir net safolle mei dwaan. Goed, it is grappich dat Nyk de Vries mei de oersetting fan Prospero wer in boek útbringt dat yn hast alle talen deselde titel hat. Mar Zwarte engelen fan Willem Schoorstra is hjir alris besprutsen, doe’t it boek noch Swarte ingels hjitte. Wat nijs is foar de rêst fan it lân, is dat hjir tafallich no ris in kear net.

Mar ik hie al in persoanlike reden om dochs De ladder | De Ljedder fan Koos Tiemersma besprekke te wollen.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Hoe’t faktoaren fan bûten it boek de tekst bedjerre kinne

logo.ensafh

foarside fan de fryske útjefte

Koartlyn hat de Friese Pers Boekerij trije súksesrike Fryske romans yn it Nederlânsk útbrocht. En normaal soe Farsk hjir net safolle mei dwaan. Goed, it is grappich dat Nyk de Vries mei de oersetting fan Prospero wer in boek útbringt dat yn hast alle talen deselde titel hat. Mar Zwarte engelen fan Willem Schoorstra is hjir alris besprutsen, doe’t it boek noch Swarte ingels hjitte. Wat nijs is foar de rêst fan it lân, is dat hjir tafallich no ris in kear net.

Mar ik hie al in persoanlike reden om dochs De ladder | De Ljedder fan Koos Tiemersma besprekke te wollen.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Skriuwen is in tekst yn alle ûnwissens mei de stream meijaan. As net?

logo.ensafh

De Portugeesk-Nederlânske auteur José Rentes de Carvalho skreau al yn 1999 yn syn deiboek dat er graach in eigen website ha woe. Sinjalen woe er der opsette, mei de yntinsje

waarmee men vroeger flessen in zee wierp

It soe noch jierren duorje, mar doe hie er in weblog. Spitigernôch is dat al yn it Portugeesk. Mar dêr giet it my no net om. Ik brûk dit foarbyld fan Rentes de Carvalho om oan te jaan dat it idee om flessen yn see te goaien oait in hiel brûkbere metafoar wie foar it idee wêrmei minsken wat op it wrâldwide web publisearren.… Lês fierder

A.IJ. van den Berg

Wat docht in sjânreoantsjutting der ta as de ynhâld doocht?

logo.ensafh

Proazagedichten, sa stiet der op it kaft. En de Friese Pers Boekerij jout dit boek út as poëzij. Dochs lies ik ferhalen. Hiel koarte ferhalen, dat al, fan net mear as hûndert wurden. Mar wat Nyk de Vries skriuwt, foldocht foar my oan alle definysjes fan it koarte ferhaal, sa’t de bêste auteurs dêrfan dy hantearren.

Anton Tsjechow skreau yn 1890 yn in brief oan ’e krante-eigner Aleksej Soeworin bygelyks:

As ik skriuw, gean ik der folslein fan út dat de lêzer sels de subjektive eleminten tafoeget dy’t misse yn it ferhaal.

En Raymond Carver sei yn it essee ‘A Storyteller’s Shoptalk’:

Spanning wurdt yn fiksje foar in part kreëarre troch de manier wêrop’t de wurden gearbûn binne om de aksje yn sa’n ferhaal sichtber te meitsjen.

Lês fierder
A.IJ. van den Berg

Weromsjen oer de brek

logo.ensafh

It fernuveret my altiten wat dat der yn Nederlân safolle boeken binne oer de jeugd fan ien. Of it no om fiksje giet, of om in autobiografy, altiten is der omtinken by de rûs foar de bernejierren. Wylst der no krekt hast noait wat bysûnders te sizzen is oer dizze perioade. De dekors lizze fêst, mei de sitewaasje thús, dy op skoalle, en op syn bêst nochris it boartsjen bûten. En de personaazjes binne dêrmei ek bekend. Hjir hiel ferrassend op fariearjen kin hast net.

Pas as it ien wol slagget wat eigens te dwaan mei it tema, falt op hoe krêftich it eins is.… Lês fierder