Ynhâld + Redaksjoneel Ensafh 3, 2018

logo.ensafh

Redaksjoneel

Dit nûmer set útein mei twa bydragen fan Joël Huitema, dêr’t Ensafh al faker wurk fan opnommen hat. Huitema besiket om yn syn literêr wurk it Súdwesthoeks Frysk dêr’t er mei grut wurden is syn gerak te jaan. Literatuer is ek it plak foar sokke nijsgjirrige ynfalshoeken en ekperiminten. Dat dat in hiel gedoch is komt nei foaren yn it gedicht ‘o-umlaut’. Lês hjir fierder (pdf)

Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailLês fierder
Piter Boersma

In memoriam Piter Yedema

logo.ensafh

Ofrûne woansdeitemoarn noch optrede. Op ’e fyts werom nei hûs yn Mantgum. By Werpsterhoeke fan ’e fyts falle, hertstilstân. Fûn, reanimearre, ûnderweis nei it sikehûs wer reanimearre, yn it sikehûs noch in pear kear, op ’e intensive care, sneon 21 april ferstoarn.
Piter is 76 jier wurden, in moaie leeftiid. Hy wie krekt yn in gelokkige perioade fan syn libben. Ien fan ’e moaie dingen: net lang lyn wie er pake wurden. Syn dea is in skok, mar in dea as dizze, sûnder lang lijen, dêr kin men foar him bliid mei wêze.

Piter Yedema wie yn it begjin fan syn skriuwerskarriêre foaral in betûft en eigensinnich kritikus, letter manisfestearre er him mear as dichter.… Lês fierder

Piter Boersma

Ynhâld + Redaksjoneel Ensafh 1, 2018

logo.ensafh

It earste artikel yn it earste nûmer fan dit jier is it besprek fan De nacht fan Mare, de nijste roman fan Willem Schoorstra. Dat foaroansetten fan it besprek fan in proazawurk is bedoeld as statement. Yn it lêste nûmer fan 2017, it nûmer mei as tema Baskelân, yn it stik ‘In Baskysk-Frysk petear’ fan Eneko Aizpurua en André Looijenga seit de lêstneamde: ‘As orizjinele Fryske literatuer relevant bliuwe wol (of wurde wol), moat dy djipgravender wurde – sawol yntelliginter as ûnderhâldender wurde. Benammen jildt dat foar it proaza yn it Frysk. Ik fyn dat op dit stuit mar in bytsje Fryske romanskriuwers echt in koartswilige, nijsgjirrige styl hawwe.… Lês fierder

Piter Boersma

Tsjêbbe Hettinga en Hjir

logo.ensafh

Taspraak hâlden yn Tresoar op 21-04-2017, by de presintaasje fan Het vaderpaard / It faderpaard. Alle gedichten, fan Tsjêbbe Hettinga.

 

De earste kear dat Tsjêbbe Hettinga yn it tydskrift Hjir publisearre wie yn it oktober-nûmer fan 1973 mei fjouwer gedichten. Ien dêrfan wie ‘Simmer yn Fryslân’. Ik sitearje:

Simmer yn Fryslân

oeral weaget it wetter wer waarm
tusken de rûzjende reiden
oeral stiet it nôt te wiuwen en te winken
en oeral longeret it hea nei in hite lea
oeral fleurje de froulju wer op
en smite skeane eagen (mei in soad wyt)
dy’t him de griene riten besoargje
dy’t harren hichtepunten fine

yn de griene reiden
yn it as in nêst platleine nôt
of njonken in heane lea
yn it himelske hea
yn syn âlde gea:

it simmerske fryslân

De poëzy dêr’t Tsjêbbe grut mei wurden is, sit der al yn mear as embryonale foarm yn.… Lês fierder

Richard Brautigan, Piter Boersma

Ik ha it earder nea sa foarsichtich dien / I’ve Never Had It Done so Gently Before

logo.ensafh

Ik ha it earder nea sa foarsichtich dien

De swiete drankjes fan dyn mûle
Binne as kastielen wosken yn hunich.
Ik ha it earder nea sa foarsichtich dien.
Do hast in kring fan kastielen
Om myn pimel set en litst se wimelje
as it sinneljocht op ’e wjokken fan fûgels.

(Oersetting: Piter Boersma)

*

I’ve Never Had It Done so Gently Before

The sweet juices of your mouth
are like castles bathed in honey.
I’ve never had I done so gently before.
You have put a circle of castles
around my penis and you swirl them
like sunlight on the wings of birds.… Lês fierder

Richard Brautigan

De stjerhalmaspilers / The Chinese Checker Players

logo.ensafh

 

Richard Brautigan

De stjerhalmaspilers

Doe’t ik seis jier âld wie
spile ik stjerhalma
mei in frou
dy’t trijeënnjoggentich wie.
Se libbe op harsels
yn in appartemint
by ús ûnder yn ’e hal.
Alle moandei-en tongersdeitejûnen
spilen wy stjerhalma.
Under it spyljen hie se it ornaris
oer har man
dy’t santich jier lyn stoarn wie,
en wy dronken tee, ieten koekjes
en skelmen.

(Oersetting: Piter Boersma)

*

The Chinese Checker Players

When I was six years old
I played Chinese checkers
with a woman
who was ninety-three years old.
She lived by herself
in an apartment down the hall
from ours.… Lês fierder

Piter Boersma, Bartle Laverman

Ta de essinsje fan de poëzy fan Bartle Laverman + Frysk Folksliet

logo.ensafh

Ta de essinsje fan de poëzy fan Bartle Laverman

Hoe kin Bartle Laverman syn poëzy karakterisearre wurde? Hy skriuwt frije fersen. Se binne tagonklik en to the point. Direkt en keal. De fokus leit by de ynhâld, net by de taal. Mar dizze oriïntaasje is, liket my ta, net de wei nei de kearn. Wy komme fierder as sjoen wurdt nei de titel fan syn bondel dy’t hjoed presintearre wurdt: In echte Fries.

Fan de Sineeske poëzy wurdt sein dat dy eins altyd gelegenheidspoëzy is. Ik tink, dat dat sa begrepen wurde moat: in dichter wol dichtsje, syn dichtier buorrelet, mar syn hâldfêst dêrby kin fan alles wêze, filosofy, godstsjinst, de oar, it eigen isolemint, de eigen driuw nei de mienskip, de natuer, de kosmos, ja joast mei witte wat, mar de Sinezen smite har anker út nei har eigen aktuele situaasje, de tiid dêr’t se yn en it plak dêr’t se op dat stuit tahâlde.… Lês fierder

Piter Boersma

It Fryske literêre libben (12): Friesche Tjerne is gewoan in minske

logo.ensafh

(Lêzing hâlden op de earste Dei fan de Fryske letterkunde op freed 7 oktober yn Tresoar, in inisjatyf fan dye Fryske Akademy yn it ramt fan it 350e betinkingsjier fan Gysbert Japicx en organisearre yn ’e mande mei Tresoar, Afûk, tydskrift De Moanne en it lektoraat fan de NHL Hegeskoalle.)

(As foarôfgeande tafoeging oan de lêzing dit: de Frisistyk stelt op it taalkundige flak wol wat foar, sawol yn ’e breedte as de djipte; dêrfoar is it mei it wittenskiplik ûndersyk fan de Fryske letterkunde min steld. As dan immen promovearje wol op in psychoanalytyske stúdzje fan in gedicht fan Gysbert Japicx docht bliken dat it universitêr ûndersyk him fan in paradigma betsjinnet dat dy psychoanalytyske stúdzje bûtenslút: ieneach is kening.… Lês fierder

Friedrich Hölderlin, Piter Boersma

Hyperions Schicksalslied / Hyperions Needlotsliet

logo.ensafh

Hyperions needlotsliet

Jim rinne boppe yn ’t ljocht
Op sêfte boaiem, sillige geniën!
Glânzjende goadeloften
Reitsje jim licht
As de fingers fan harpspylsters
Hillige snaren.

Needlotfrij, as de sliepende
Poppe, sykje de himelsken;
Sedich skûl
Yn de skrutele knoppen,
Ripet ivich
Harren de geast,
En de sillige eagen
Sjogge yn stille
Ivige klearens.

Mar ús is beskikt dochs,
Om nearne ek mar te rêsten,
Se falle, se stoarte
De lijende minsken
Blynlings fan de iene
Oere yn de oare,
As wetter fan klippe
Nei klippe ta smiten,
Jierrenlang yn ’t ûngewisse omleech.

Oersetting: Piter Boersma

Hyperions Schicksalslied

Ihr wandelt droben im Licht
Auf weichem Boden, selige Genien!… Lês fierder