Sjoerd Spanninga

Indian summer

logo.ensafh

Indian summer

De jûn,
In readhûd,
Sit foar de wigwam fan de nacht te smoken,
En rikket de prairy en bosken fol skimer.
Dan nimt er syn rûnstjûnige kano,
De moanne,
En set koerts oer de grutte stjerrestream
Nei de blinkende mar fan de moarn,
Dêr’t de himel syn frede yn spegelt.

Indian summer

De avond,
Een roodhuid,
Zit voor de wigwam van de nacht te roken,
En dampt de prairie en bossen vol schemer.
Dan neemt hij zijn rondstevenige kano,
De maan,
En zet koers over de grote sterrenstroom
Naar het blinkende meer van de morgen,
Waar de hemel zijn vrede in spiegelt.… Lês fierder

Abe de Vries

De wurdearring fan poëzij fynt plak yn ’e diskusje – Oer de Spiegel en Het goud

logo.ensafh

1.

It ferlykjen fan de twadde edysje fan de Spiegel van de Friese poëzie (Meulenhoff) en Het goud op de weg (Bornmeer) is net even in putsje foar tusken it neigesetsje en de kofje troch. Om te begjinnen hawwe de boeken úteinlik in ferskillend doel: de Spiegel pretindearret in algemien-kanonisearjend oersjoch te jaan, wylst Het goud folle mear in essayistysk wurkstik is, bedoeld om in beskate fizy nei foarren te bringen.
It falt op dat de nije Spiegel de wrâld yn moat sûnder fatsoenlike ynlieding: hjir wurdt in kar makke en dus in boadskip presintearre, dy’t net eksplisyt ferantwurde wurdt, oars as mei in koarte ferwizing nei de (dizige) kritearia ‘eigen smaak’ en ‘literêre resepsje’.… Lês fierder

Abe de Vries

It ynhâldlik bysûndere fan Fryske literatuer – Oer de krityk op it ‘Wolkeboek’

logo.ensafh

It ferskinen fan in nije literatuerskiednis kin foar in literatuer in wichtich momint wêze. It is it momint dat de tiid dêr’t sa’n skiednis yn ferskynt, rekkenskip freget oan it literêre ferline dat er beskriuwt. It is it momint dat in aktuele stân fan saken yn de literatuerwittenskip syn ambysjes jilde litte kin foar de bestudearre literatuer oer. It is in momint fan wierheid foar skriuwers, streamingen, tydskriften, tema’s, ideeën. Mar mei in nije literatuerskiednis drukt it hjoed net allinnich syn stimpel op it juster. Dat hjoed besiket – as it goed is, as it hjoed syn taak en funksje folslein ferstiet – ek de wei nei de takomst sjen te litten.… Lês fierder

Abe de Vries

Ierappellân

logo.ensafh

Ovaal is it nei-de-haventeken fan de ierappel.
De Súd-Amerikaanske, medisinale soarte,
yn Ierlân in amulet tsjin de god fan de honger,
wy offerje dizze knol oan de god fan de see.

Wy jouwe him oan ’e koggen mei,
dollers’ gebeden om heil derachteroan
foar de slimste korrupsje hjir: stikkene knibbels.
Longen, oantaaste troch opstowend stof,
komme oan ’t begjin fan ’t earste fjild
op gong as in foaroarlochse trekker.

Myn neilen hawwe respekt foar de ierdwoartel,
myn hannen kegelje dermei tusken de riggen.
Dit seekritelân mei syn ierappels yn ’e drek
lês ik noait oars as in wjerspegeling
fan see yn ’e stringen.… Lês fierder

Abe de Vries

Wy, te leedomsizzen

logo.ensafh

Tusken ferdwûn Gerbranda en faai Ropta
leit it oait achtslein wûnder fan it mûntsjelân.
Bûtendyksters panderje yn roudoek om:
oranjebesnaffele silûetten yn ’e Kegen.

Jou no jo ear, by eartiids dit Getswerdersyl,
oan ’e waadwyn syn tryst preekjen
oer it Winaem fan Tsjits fan ’t Nijehûs,
it fergean fan mannich ding fan wearde –

sa hâlde wy it betinken en it leedomsizzen
yn eare. Foar loft en lân aloan ús gean
jûns let fan doar nei doar yn ’e bedelte,
tsjin kassen en gas- en sâltwinning,

en hoe nulleskerp stekt de blingbling der
regionale ekonomy al ôf tsjin ’t ûnmachtich
ferset, dat mear strânljippen garje wolle soe
foar in militante gearsit oer it ôfjit.… Lês fierder

Abe de Vries

Hortus Sanctae Maria

logo.ensafh

I

Tusken ferdwûn Gerbranda en faai Ropta
leit it oait achtslein wûnder fan it mûntsjelân.
Bûtendyksters panderje yn roudoek om:
oranjebesnaffele silûetten yn ’e Kegen.

Jou no jo ear, by eartiids dit Getswerdersyl,
oan ’e waadwyn syn tryst preekjen
oer it Winaem fan Tsjits fan ’t Nijehûs,
it fergean fan mannich ding fan wearde –

sa hâlde wy it betinken en it leedomsizzen
yn eare. Foar loft en lân aloan ús gean
jûns let fan doar nei doar yn ’e bedelte,
tsjin kassen en gas- en sâltwinning,

en hoe nulleskerp stekt de bling-bling der
regionale ekonomy al ôf tsjin ’t ûnmachtich
ferset, dat mear strânljippen garje wolle soe
foar in militante gearsit oer it ôfjit.… Lês fierder

Abe de Vries

It deldrinken en it fuortspyljen

logo.ensafh
De útbuorrens fan Townes Van Zandt

Foar Anke en Gerrit

1.
De film set út ein mei bylden, út in auto wei opnommen, fan beammegrien lâns de dyk. In tillefoanstimme, in man, seit dat er dwaande is mei in nij nûmer. Hy seit de tekst, earder as dat er sjongt. Sa begjint Be Here To Love Me, de sfearfolle dokumintêre film út 2004 fan Margaret Brown oer de Texaanse troubadour Townes Van Zandt. Dat hast oplêzen fan de songtekst yn ’e iepeningssêne fêstiget it omtinken op de ferhâlding tusken tekst en muzyk.

Townes Van Zandt (1944-1997) hie — lykas útsprutsen muzikale dichters as Richard Hugo en Joseph Brodsky, dêr’t ik earder op Farsk oer skreau — in iepen ear foar sawol muzyk as de wearde en de spankrêft fan wurden.… Lês fierder

Abe de Vries

In swak sjueryrapport

logo.ensafh

It rapport fan de advyskommisje foar de Gysbert Japicxpriis 2007 is in nijsgjirrich dokumint — nijsgjirrich, om’t it sjen lit hoe’t yn guon rûnten it tinken oer literatuer yn Fryslân noch altyd behearske wurdt troch tsjinstellingen dy’t aktueel wienen yn ’e jierren sechstich. Tsjinstellingen dy’t yn de Nederlânsktalige literatuer al lang gjin rol fan betsjutting mear spylje, en dy’t ek de moderne Fryske proazaskriuwers gjin byt mear sizze. Mei in fariaasje op Greshoff soe men sizze kinne:

Vorm was actueel toen het veen gevormd werd in de Peel.

It foarmfetysjisme dript fan elke alinea. De toan wurdt dalik set as de sjuery meistimmend Josse de Haan sels sitearret oan it begjin fan it rapport:

Sûnder eksperiminten mei [de foarm] ûntstiet gjin nij en orizjineel keunstwurk.

Lês fierder
Abe de Vries

Leafdeslied fan in ferlegen sater

logo.ensafh
oer gers dat alfêst laket fan tsead bruinja.

Nei de hynders en bommen, it foarmgeweld en de nijsgjirrige spielerei mei postmoderne ferfrjemdingstechniken yn Gegrommel fan satyn (2003) bringe it gers, de fjilden, de seedyk en de hast arkadysk besongen leafde yn Tsead Bruinja syn nije, fjirde Frysktalige bondel Gers dat alfêst laket in woldiedige fersobering.

Ferfloeien
It ADHD fan ’e grutte stêd is fier fuort, de lûde kladderadatsch fan bylden en genres is ynwiksele foar in iepen, muzikale en foaral ierdse lyryk dy’t – dat kin no alfêst sein wurde – guon fan de moaiste leafdesfersen opsmyt dy’t ik de lêste jierren yn it Frysk lêze mocht.… Lês fierder