Willem Winters

Darwinia

logo.ensafh

Wa’t it Darwinjier [2009] alternatyf fiere wol moat sjen in eksimplaar fan Darwinia [1876], fan Jan Holland, te besetten. Yn Darwinia – in noch mar koartlyn stichte koloanje libbet men neffens de wetten fan Darwin.
Wichtich is it seleksjeprinsipe. Sa as dowemelkers en hûnefokkers witte, kin men troch seleksje de rasûntjouwing stjoere. Sa ûntstiet in grou hynder foar swier wurk, of ien dy’t hurd drave kin.
Wêrom dit net tapast op minsken: ‘Met al zijn geestelijke beschaving leeft hij in lichamelijk opzicht in ’t wilde voort. Wat lust heeft paart met elkaar.’ Yn Darwinia wurde minsken kweekt mei grutte hannen [swier wurk], minsken mei fine hannen [harsenwurk] en guon mei in kromme rêch.… Lês fierder

Skermer

It ultime gedicht

logo.ensafh

Ik ha 20.000 euro op ’e bank te stean. Ik bin in minske, dat wol sizze in ynklauwer, libjend oer de rêch fan alles en elkenien, allinne oan mysels tinkend. Ik sis dat it beskamsum is, diel dy 20.000 euro lykwols net út, mar gean der op sitten en doch der inkeldris wat aardichs foar om mysels te bedjerren. Ik bin in minske, ik ferkeapje moaie praatsjes, slút de eagen foar wat ik bin, in rôver, moardner, útsûger en ûnderdrukker. Ik bin in minske, ik respektearje myn meiminsken net. ‘Alles foar my’, dêr libje ik neffens, wylst ik de gedachte oanhingje, dat ik dy 20.000 euro weijaan moat.… Lês fierder

Willem Winters

Bewarje

logo.ensafh

By it âlder wurden krigest hieltyd mear skiednis. Ik tocht oan dizze observaasje doe’t ik wat spullen oan it skiftsjen wie: al of net bewarje? Ik kin it net, fuortsmite. Mar wa soe in krantsje as de Vrouwenstaking van 21 maart 1981 nochris lêze?

Ik haw noch in stikmannich eksimplaren fan de Vrije Socialist [jierren ’70], in oerbliuwsel fan it blêd fan Domela, dat er 80 jier earder oprjochte hie. Ta oantinken dêrfan stie it simmernûmer fan 1978 fol mei histoaryske skôgingen, mar ek oer de ‘kraakbeweging’ waard skreaun. Wylst in âlde, mar noch aktive, anargist yn in brief warskôget foar it brûken fan geweld.… Lês fierder

Jouke Hylkema

In ûnfoechsume wierheid

logo.ensafh

‘Komt it hast de dyk oer Leenstra?’
‘Wat?’
‘It iis!’
‘Och je kinne der net folle fan sizze. Der komt soms yn ien wike tiid in meter as tsien by, soms yn ien moanne tiid net mear as in pear sintimeter!’
‘Mar wat as it pakiis de dyk fernielt?’
´Soks soe ik my hast net yntinke kinne as Makkumer en haad fan gemeentewurken Wûnseradiel. De dyk leit der al sûnt maaie 1932 en hy hat al hûnderttweintich jier foar Makkum fan libbensbelang west. Ik neam allinnich al it foardiel fan it swiete wetter, de ielfiskerij, de goede ferbining mei de Rânestêd, it strântoerisme de earste njoggentich jier, mar benammen ek de lêste tritich jier de wintersport.… Lês fierder

Skermer

Lizze yn it lizzen

logo.ensafh

Wêr tsjut it op as men it net lykfine kin mei it sizzen: ‘In minske is in minske, gjin bist,’ en likemin mei it sizzen: ‘In minske is ek in bist?’
Wêr tsjut it op as men jin befrijd fielt by it sizzen: ‘In minske is in bist, in bist ûnder de bisten’.
Wêr tsjut it op as men neat ha moat fan it Kristendom en it Humanisme?
Wêr tsjut it op as men mei wolgefallen lêst: ‘Himel en ierde binne net spesjaal op minsken begien. Foar har binne alle dingen as de striehûnen. De wize is net op minsken begien.… Lês fierder

Jouke Hylkema

Feroaring fan etyk

logo.ensafh

Yn ’e moannen desimber en jannewaris heart men net allinnich it knallen fan foetsoekers en karbidbussen achte lêzer, mar ek it knallen fan jachtgewearen yn it fjild. Fan midden oktober oant 31 desimber mei der jage wurde op hazzen. It jeien op fazanten en einen rint noch efkes troch oant en mei 31 jannewaris.
Feike Dam is net allinnich jachtopsichter, hy is ek foarsitter fan it Fryske Jagersbûn. Dam hat in grutte útfining dien sa’t er my oer de tillefoan trochdie, in útfining dy’t neffens him wolris it jachtgewear ferdriuwe kin fan ’e jachtfjilden. It is hjoed 24 jannewaris en ik haw in petear mei de man, earne yn in houtwâl yn ’e omkriten fan Beetstersweach.… Lês fierder

Willem Winters

Pas op mei sniebollen

logo.ensafh

Besite is altyd wer fernuvere oer myn 150 sniebollen [Schneekugeln, snowstorm, boule de neige]: skodzje en der komt in sniestoarm opsetten.
It begûn sa’n tweintich jier lyn mei in lytske út Bretanje, mei in calvary. Ik kocht nochris in pear, sette se op ’e skoarstienmantel, freonen seagen dat en kamen ek mei ien oansetten.
Sa kaam ik stadichwei ûnder de betsjoening fan de sniebol. Betsjoening, want dat trochsichtige koepeltsje fan glês of plestyk befettet in wrâld.
Wat it ûnderwerp ek is it wurdt presintearre yn in meast koepelfoarmige bol – der binne ek kubus- en piramidefoarmige – dy’t fuld is mei wetter en in bytsje gliserine om de floeistof wat tsjokker te meitsjen.… Lês fierder