Jelma Knol

Ypk fan der Fear: in nije yntroduksje op har wurk, sûnder podcast

logo.ensafh

Guon Fryske skriuwers hiene in grutte reputaasje doe’t se noch libben, mar der is hast gjinien mear dy’t se hjoeddedei noch lêst. Lipkje Post-Beuckens (1908-1984), as romanskriuwster bekend ûnder de namme Ypk fan der Fear en dichtsjend ûnder it pseudonym Ella Wassenaer is dêr in foarbyld fan.

Twa fan har omfangrike romans lykas Ta him dyn bigearte (1949), De breugeman komt (1953) binne destiids sels yn Nederlânske oersetting ferskynd en waarden lanlik goed besprutsen. Dat komt grif troch de nijsgjirrige godstsjinstige en eroatyske tematyk dy’t Ypk fan der Fear yn de Fryske literatuer yntrodusearre. De breugeman komt giet oer de earste minnistefroulju dy’t troch de 16de iuwske oerheid ferfolge waarden en is op histoaryske boarnen basearre.… Lês fierder

Jelma Knol

It hûntsje út de Wâlden

logo.ensafh

Tjibbe Hooghiemstra en Douwe Kootstra hawwe in moai boek makke mei de Fryske stabij as haadrolspiler. Yn 2018 hie Tjibbe Hooghiemstra in eksposysje yn Museum de Belvedère yn Oranjewâld mei de Fryske Wâlden as ûnderwerp. Nyk de Vries, Douwe Kootstra en Tsead Bruinja skreaune teksten by dy útstalling, dy’t ek yn boekfoarm útbrocht is (mei de teksten yn ferskate talen) ûnder de titel Wâldman. Dy útstalling wie perfoarst gjin romantisearjende oade oan it lânskip en de frijbûtsers dy’t yn de Fryske Wâlden wenje. Nyk de Vries bringt de adat fan de wâldsjers knap ûnder wurden:

Wat seist? Iderien wist derfan, mar gjinien hat der wat fan sein?Lês fierder

Jelma Knol

‘It neidiel fan de twifel’ fan I.E. Bloem

logo.ensafh

De ûnder pseudonym publisearjende I.E. Bloem hat mei syn/har young adult roman It neidiel fan de twifel de Simke Kloostermanpriis fan 2022 krigen. Dit boek hat Bas, in jonge stoïsijn, as haadpersoan. Bas is 16/17 jier âld, stammeret en wurdt dêrom, mar ek om oare redenen flink pest op skoalle. Mei ien fan de slimste pestkoppen, de idele en waanwize Vera, mei er nei Bergamo om fjouwer moanne lang Italjaansk etc te learen. Nei in moanne moatte se haljetrawalje nei hûs ta fanwege koroana. Underwilens binne de geheimen fan de Italjaanske Julia en de ferstoarne heit fan Bas knap yntrodusearre yn it ferhaal as spanningselemint.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

‘De Hôven’, in sinjalemint

logo.ensafh

Eeltsje Hettinga, de ferrassende, mar ek omstriden winner fan de Gysbert Japixpriis 2021 foar de fersen dy’t er as Dichter fan Fryslân skreaun hat, brocht yn dat selde jier tegearre mei akwarelliste Elske Schotanus de leporello (harmoanikaboek) De Hôven út. De makkers brûke nammers ynstee fan leporello de Fryske term rolprint.

It boekje is ferskynd nei oanlieding fan de manifestaasje ‘Hjerst Ritme Huzum’. Dit evenemint is folslein oan my foarbygien, mar faaks is it net trochgien fanwegen de koroana. De Hôven is útjûn by Stichting Cepher, in útjouwerij sûnder wurkjende webside…

De gedichten binne blykber skreaun nei oanlieding fan de skilderijen.… Lês fierder

Jelma Knol

Jouwert Jouwertsma

logo.ensafh

Soms is it hearlik om werris kleare antymilitaristyske taal te hearren:
‘De keunst fan it minskeslachtsjen telt ús net ûnder har ferearders. Mar wy leauwe ek net, dat immen dy’t dizze Soldate-brieven lêst, folle mei de militêre saken opkrije sil. Hja jouwe in dúdlik byld fan ’t soldatelibben, hja binne wier. Inkelden soene sommige útdrukkingen dy’t deryn foarkomme, wol beskave hawwe wolle, mar dêrmei soe ’t wiere weifalle, en just de wierheid is learsum.
No springt it yn ’t each, wat ferbetteringen der nedich en mooglik binne. As wy jit in leger hawwe moatte, dan is ’t wis net om oan te fallen, mar allinne om ús festinglynjes te ferdigenjen.… Lês fierder

Beart Oosterhaven

Hân en toan fan ’e master

logo.ensafh

Op it tastânkommen fan it album Reizger yn Fryslân. Boudewijn de Groot yn it Frysk! Deel 2 hat de grutmaster fan it Nederlânsktalige harkliet sels tafersjoch hâlden. Boppedat hat er der sân gitaar- en twa sangpartijen oan bydroegen. En dan docht er yn trije nûmers ek noch mei yn ’e ‘backing vocals’! Op sa’n wize is Reizger yn Fryslân in folle mear ‘Boudewijn de Groot-eigen’ album wurden as syn foargonger Boudewijn de Groot yn it Frysk! út 2019. Lit ús mar sizze, dat de hân en toan fan ’e master sels der folle dúdliker op te hearren is.

‘Adviezen’
Wêrom’t Boudewijn de Groot (*1944) graach sels oan it tastânkommen fan in twadde album mei wurk fan syn hân yn it Frysk meiwurkje woe, ferwurdet er op side 2 fan it tige ynformative en troch Lean Dijkstra moai fersoarge cd-boekje: ‘De eerste Friese cd […] verraste me op verschillende manieren.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

Friduwih Riemersma: ‘Myn binêre koade’, in sinjalemint

logo.ensafh

Yn it (Hollânsktalige) petear Friduwih Riemersma dicht als een ouderwetse vernieuwer mei it Friesch Dagblad die Friduwih Riemersma, dochter fan Trinus, te witten dat se okkerdeis in online kursus poëzij-skriuwen folge hie. It risseltaat fan dizze opdiene wiisheid is de min as te mear yn eigen behear by útjouwerij Grotesk útjûne dichtbondel ‘Myn binêre koade’. It is Riemersma har debút as dichter.

‘Myn binêre koade’ befettet proazagedichten, dat wol sizze poëzij yn proazafoarm. Yn West-Europa waarden begjin19e iuw al proazagedichten skreaun, dat ik sjoch de fernijing net daliks. Nyk de Vries en Geart Tigchelaar beoefenje dit sjenre ek yn it Fryske taalgebied.… Lês fierder