Teake Oppewal

De Gysbert Japicxpriis en de sjoernalist-kollumnist

logo.ensafh

Asing Walthaus ken ik as in man dy’t besteklik en orizjineel-iroanysk út ’e hoeke komme kin oer film of literatuer. My heucht noch hoe’t er yn septimber 2015 yn Tresoar op kundige wize in literêre jûn fersoarge mei de trije nominearren foar de Gysbert Japicxpriis fan dat jier, Elske Schotanus, Koos Tiemersma en Ale S. van Zandbergen.
Op 20 juny hie Walthaus yn de Ljouwerter krante in stikje mei as titel ‘Unfoltoaid’. Hy joech dêryn in koarte ympresje fan in byienkomst yn Tresoar dêr’t de 90-jierrige Hylke Speerstra syn argyf oerdroech. Ik wie derby en ik kin de treflikens fan it stik befêstigje – op ien sin nei: ‘Door Friese kinnesinne heeft Speerstra nooit de Gysbert Japicxpriis gekregen, maar dat terzijde.’… Lês fierder

Jemke Visser

Moet met vliegtuig …

logo.ensafh

Ja, Trump ek faak op syn segenrike misjes. Op ’e falreep, foar’t er mei syn bespotlike reade MAGA-pet op foaroerbûgd it fleantúch ynsjokt, ferblidet er it minskdom yn in pear simpele wurden mei syn geweldige plannen, dy’t lykwols allinne mar liede ta al mar mear minsklik lijen.
Binne der yn ’e goedichheid net mear by machte om sokke idioaten tsjin te hâlden, Amerikanen dy’t harren de eagen út de kop skamje dat se de wrâld mei sa’n ien opsadele hawwe?
Fia WhatsApp krij ik sa no en dan hilaryske filmkes oer him. Under oare ien mei Willem en Maxima yn it Witte Huis, dy’t, as wiene se op skoallereis, út harren dak geane.… Lês fierder

Giny Bastiaans

Wat Ilse betsjut

logo.ensafh

Juster wie ik op in begraffenis. Nee, ik moat sizze op in kremaasje. Ik koe de ferstoarne net en ek net de famylje. Dat krijst yn in twadde relaasje, dan kinne jo yn in famyljerûnte bedarje dêr’t jo net ien fan kenne. Noait ien fan earder sjoen en in relaasje mei opboud.
Alderaardichste minsken oars, sa te sjen. Kreas yn ’e klean, iepen gesichten. Waarm mei-inoar. Minsken dêr’t je wol in libben lang mei omgean wolle. Mar ja, wy ha no ienkear gjin libben lang mear.

It ôfskied fan de ferstoarne wie ek waarm en leaf en ik fielde mei de bern en beppesizzers mei.… Lês fierder

Huub Mous

Gerard Reve, Fryslân & de Fryske taal 

logo.ensafh

Op 8 april l.l. wie it tweintich jier lyn dat Gerard Reve yn ’e âldens fan 82 jier yn in Belgysk ferpleechhûs ferstoar. Op 14 desimber 2013 soe er 90 jier wurden wêze. By dy gelegenheid waarden der alderhande aktiviteiten organisearre – yn Amsterdam likegoed as yn Fryslân – dy’t noch ris sichtber makken hoe bot syn namme rûnsjongen bleau tusken wenplak en ûnthâld.

Wylst yn Amsterdam weromsjoen waard op de skriuwer dy’t de stêd ea ‘doeme’ neamde, klonk yn Fryslân in hiel oar langstme: de rop om him werom te heljen nei Greonterp, nei it tsjerkhôf by de klokketoer, ticht by Huize Het Gras dêr’t er syn meast besiele wurk skreau.… Lês fierder

Henk Nijp

Ai, ai, gjin diskusje mooglik

logo.ensafh

Us besoarchster is trou, der giet eins nea wat mis. Waar of gjin waar, mist of sniedunen, glêde diken, stjalpbuien, hjitteweagen, glûpende kjeld: elke moarn falt er op ’e matte, al foar achten, útsein op sneon, dan wol it wolris wat letter wurde. By wize fan sprekken dan, want se triuwt ‘m yn ’e bûtenbus. Wy ha net iens sa’n klep yn ’e foardoar.

Ik bin der mar wat wiis mei, mei de krante. As it min waar is en ik net tefolle oare drokten ha, sit ik gauris in pear oeren deis yn ’e krante. En dan ha ik it dus oer in echte krante, en net ien op in skermke.… Lês fierder

Dirkje Brouwer

Bollen en blauwe eagen

logo.ensafh

Op Keningsdei stap ik nei it besykjen fan ‘e frijmerk ek noch efkes it ‘Allegaartsje’ yn. In aardige rommelige twaddehânswinkel by my om it hoekje dêr’tst de gekste dingen fine kinst. Ik ha foar in projekt dêr’t ik mei dwaande bin noch net alles fûn. Ienkear binnen, sjoch ik krekt op it plak dêr’t ik wêze moat in jongfeint op ‘e grûn sitten. Hy sit him te fergapjen oan wol hûndert sulveren leppeltsjes. Hy sit op ‘e grûn en ûnderwerpt it bestek oan in soarchfâldige ynspeksje. Ik gun de man syn leppeltsjes, mar ik fyn it dochs in bytsje spitich dat er no krekt dêr sit, dêr’t ik ek wêze moat.… Lês fierder

Jemke Visser

Weromtinke is soms even skrap sette

logo.ensafh

Dêr ûntkomt nimmen oan. Hoe faak, de mjitte wêryn en op hokker wize is like divers as it minskdom. Fansels binne der oerienkomsten en parallellen. Dat helpt soms in bytsje, buormans leed is buormans treast, bist net de iennichste. Mar it skrap setten op him sels is puer persoanlik. Soms hat it te krijen mei in yngripend barren. Ek dat giet nimmens doar foarby. By de ien wat faker as by de oar en it ferskilt ek kwa emoasjes.
It foarjier stie altyd bol fan ferwachtings, de simmerfekânsje … wêr sille we no wer ris hinne?
De bern makke it net it measte út.… Lês fierder