Ferdinand de Jong

APK-keuring fan de Fryske wurdlist

logo.ensafh

 

Wy ha twa fan dy jildfergriemende stikken blik op it hiem stean. Ien foar it wurk, dy hat in griis kenteken, de oare is foar priveegebrûk. Daliks mar efkes derby fermelde dat se net nij binne, want ik bin in Fryske skriuwer. Hoecht fierder gjin útlis by.

No moatte beide auto’s ien kear yn ’t jier foar de APK-keuring. Dat lit ik yn It Feen dwaan. Logistyk besjoen hielendal weardeleas, mar jo ha der in goed gefoel by en dan litte jo dat sa. Krekt as mei in toskedokter.
Hjoed wie it safier dat de privee-auto nei de garaazje moast.… Lês fierder

Willem Winters

Stalinkeunst

logo.ensafh

Wy doarmje troch de sealen fan it Drents Museum by de tsientallen skilderijen lâns, makke yn de tradysje fan it Russyske sosjalistysk realisme. Realisme kenne wy ek yn de westerske keunst. Wat is it ferskil?

Westersk realisme berêst op frije kar. De keunstner makket sels wol út oft er kleurde flakjes skilderje wol [Mondriaan], of himsels ekstreem uterje [Karel Appel] of de werklikheid sa eksakt mooglik werjaan wol. Sosjalistysk realisme hat in doel. Stalin feroardere dat keunst it stribjen nei in nije, sosjalistyske maatskippij stypje moat. De regels wiene strang. Portretten van ús kening/keninginne, skilderijen fan fjildslaggen binne net frij fan ideology.… Lês fierder

Friduwih Riemersma

De moed fan de skriuwer

logo.ensafh

Pûsjkin fersint him in bytsje yn de plot fan syn ferzje fan Sniewytsje, It mearke fan de deade prinses en de sân ridders. It folksferhaal is ienfâldich fan opset en it wie al yn druk ferskynd, dus nei te sjen, foardat de Grimms mei harren ferzjes kamen. Jin fersinne liket my dus wat dom ta, mar ik doar der neat oer te skriuwen. Pûsjkin is ommers de aldergrutste Russyske dichter ea en neffens tsaar Nikolaas I wie er de tûkste man fan Ruslân. De biograaf fan Pûsjkin seit net folle oer Pûsjkins literêre besonjes. Oant er de biografy fan Pûsjkin skreau wie er detektiveskriuwer; in gaadlike eftergrûn foar ien dy’t net sasear fan it skriuwen ferslach jaan wol as fan in libben fol mei ferbeane hannelingen en selsmytologisearring.… Lês fierder

Ferdinand de Jong

De tsjerke fan Koartehimmen

logo.ensafh

De tsjerke stiet middenyn it doarp en de mienskip. Sjoch nei it Fryske plattelân en by hast alle doarpen is de bebouwing om de tsjerke hinne plante, al as net op in terp.

Hjoeddeis rint it oantal besikers oan dy tsjerke tebek, soks hat ynfloed op de sinteraasje. Sa’n âld gebou is djoer yn ûnderhâld. Yn guon plakken stiet de tsjerke leech omdat de ferskillend leauwende minsken byelkoar krûpt binne.
Dêr stiet er dan. Docht neat, kostet allinnich mar. Dochs is yn de measte gefallen de goedkeape fariant (ôfbrekke) net oan de oarder. De tsjerke heart by it doarp, is monumint of docht tsjinst by útfearten of as troulokaasje.… Lês fierder

Daam de Vries

Nûging fan de iuw

logo.ensafh

Goed nijs foar de 17% fan de Friezen dat oanjout Frysk skriuwe te kinnen: hja wurde nûge dat noch folle faker te dwaan mei’t de útfining fan de iuw soks in stik makliker makket.

De polityk hat op ynstigaasje fan lju dy’t it witte kinne de regels oanpast dat it is no appeltje-eitje. En dat wie it net. Dat sil ek de reden wêze dat út de wittenskiplike ûndersiken net dúdlik wurdt wat a) it nivo fan it Frysk fan dy 17% is en b) hoefolle fan dy 17% ek min ofte mear geregeld Frysk skriuwe as wy alteast de sinteklaasgedichten net meirekkenje.… Lês fierder

Willem Winters

Ljochtpuntsjes

logo.ensafh

Lêsten ha wy nei ’t Lichtpunt yn Kollumersweach west. Wy sammelje nammentlik tekeningen en druksels fan harten en in inkelde geit. Ea begûn dit mei in hartsje fan Van Meegeren. Fral dy stilearre, soft-fokus harten fan him binne populêr. It geitsje dat wy fan him hawwe is eins folle moaier tekene, mei rûch hier. It is folle ekspressiver.

It tal auto’s seit al dat it drok is. Wy stappe de grutte loads yn en steane stokstiif, safolle minsken… men sit oan lange tafels noflik oan ’e kofje en goedkeape fulde koeken. It liket wol in gearkomste fan âld-Kollumersweachsters.
Boppe fine wy wat wy sykje: in reebok en 4 reeën by in berchmar.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

De skriuwer as keapman

logo.ensafh

Hoe komt it dochs dat dat der yn Nederlân, en dus ek yn Fryslân, troch in grut part fan de befolking sa ûnferskillich, ja sels fijannich tsjin keunstsinnige uteringen oansjoen wurdt?

It sil grif mei de keapmansgeast te krijen hawwe. Sa wie der lêstlyn in better net mei namme te neamen Frysk skriuwer, dy’t pleite foar it ôfskaffen fan subsydzje foar de Fryske literatuer. De skriuwer moat it fjild yn, sels syn boeken oan de man bringe! Ophâlde mei dat gepamper! Koartsein: de Frysktalige literator moat tenei kommersjeel tinke, ek net al te drege boeken skriuwe, foaral gjin poëzij, want soks ferkeapet foar gjin meter.… Lês fierder