Willem Winters

Darwinia

logo.ensafh

Wa’t it Darwinjier [2009] alternatyf fiere wol moat sjen in eksimplaar fan Darwinia [1876], fan Jan Holland, te besetten. Yn Darwinia – in noch mar koartlyn stichte koloanje libbet men neffens de wetten fan Darwin.
Wichtich is it seleksjeprinsipe. Sa as dowemelkers en hûnefokkers witte, kin men troch seleksje de rasûntjouwing stjoere. Sa ûntstiet in grou hynder foar swier wurk, of ien dy’t hurd drave kin.
Wêrom dit net tapast op minsken: ‘Met al zijn geestelijke beschaving leeft hij in lichamelijk opzicht in ’t wilde voort. Wat lust heeft paart met elkaar.’ Yn Darwinia wurde minsken kweekt mei grutte hannen [swier wurk], minsken mei fine hannen [harsenwurk] en guon mei in kromme rêch.… Lês fierder

Skermer

It ultime gedicht

logo.ensafh

Ik ha 20.000 euro op ’e bank te stean. Ik bin in minske, dat wol sizze in ynklauwer, libjend oer de rêch fan alles en elkenien, allinne oan mysels tinkend. Ik sis dat it beskamsum is, diel dy 20.000 euro lykwols net út, mar gean der op sitten en doch der inkeldris wat aardichs foar om mysels te bedjerren. Ik bin in minske, ik ferkeapje moaie praatsjes, slút de eagen foar wat ik bin, in rôver, moardner, útsûger en ûnderdrukker. Ik bin in minske, ik respektearje myn meiminsken net. ‘Alles foar my’, dêr libje ik neffens, wylst ik de gedachte oanhingje, dat ik dy 20.000 euro weijaan moat.… Lês fierder

Willem Winters

Bewarje

logo.ensafh

By it âlder wurden krigest hieltyd mear skiednis. Ik tocht oan dizze observaasje doe’t ik wat spullen oan it skiftsjen wie: al of net bewarje? Ik kin it net, fuortsmite. Mar wa soe in krantsje as de Vrouwenstaking van 21 maart 1981 nochris lêze?

Ik haw noch in stikmannich eksimplaren fan de Vrije Socialist [jierren ’70], in oerbliuwsel fan it blêd fan Domela, dat er 80 jier earder oprjochte hie. Ta oantinken dêrfan stie it simmernûmer fan 1978 fol mei histoaryske skôgingen, mar ek oer de ‘kraakbeweging’ waard skreaun. Wylst in âlde, mar noch aktive, anargist yn in brief warskôget foar it brûken fan geweld.… Lês fierder

Skermer

Lizze yn it lizzen

logo.ensafh

Wêr tsjut it op as men it net lykfine kin mei it sizzen: ‘In minske is in minske, gjin bist,’ en likemin mei it sizzen: ‘In minske is ek in bist?’
Wêr tsjut it op as men jin befrijd fielt by it sizzen: ‘In minske is in bist, in bist ûnder de bisten’.
Wêr tsjut it op as men neat ha moat fan it Kristendom en it Humanisme?
Wêr tsjut it op as men mei wolgefallen lêst: ‘Himel en ierde binne net spesjaal op minsken begien. Foar har binne alle dingen as de striehûnen. De wize is net op minsken begien.… Lês fierder

Willem Winters

Pas op mei sniebollen

logo.ensafh

Besite is altyd wer fernuvere oer myn 150 sniebollen [Schneekugeln, snowstorm, boule de neige]: skodzje en der komt in sniestoarm opsetten.
It begûn sa’n tweintich jier lyn mei in lytske út Bretanje, mei in calvary. Ik kocht nochris in pear, sette se op ’e skoarstienmantel, freonen seagen dat en kamen ek mei ien oansetten.
Sa kaam ik stadichwei ûnder de betsjoening fan de sniebol. Betsjoening, want dat trochsichtige koepeltsje fan glês of plestyk befettet in wrâld.
Wat it ûnderwerp ek is it wurdt presintearre yn in meast koepelfoarmige bol – der binne ek kubus- en piramidefoarmige – dy’t fuld is mei wetter en in bytsje gliserine om de floeistof wat tsjokker te meitsjen.… Lês fierder

Skermer

Avercamp

logo.ensafh

It frear al in pear dagen, mar noch net fûl.
Wy soene te kuierjen by de mar.
Ik sei: ‘Faaks wurdt der op it bûtlân al riden.’
En dat wie sa. Ut ’e fierte wei seagen wei de auto’s al stean. It wie der drok.
Wy ha in skoftke op it iis stien. Wat in riders fuortdaliks. Jong en âld. Alderwetske iiswille, samar ynienen!
Wy kuieren de hege mardyk del. Earst de iene en doe de oare kant út en hieltyd stiene wy stil om nei de riders op ’e flakte te sjen.
It waaide net, de sinne skynde. It wie ideaal waar.… Lês fierder

Willem Winters

J.W. Waterhouse: huverje fan froulju

logo.ensafh

Yn Britse musea hie ik wol inkele skilderijen fan Waterhouse (1847-1917) sjoen. Ek út plaatwurken oer de pré-rafaëlieten koe ik syn wurk. Sljocht op sokke skilders dy’t balanseare op it rântsje fan ’e kitsch moast ik fansels gau nei Grins, dêr’t in grutte tentoanstelling is fan syn wurken. (Noch oant 3 maaie 2009] Al gau huvere ik. Wat in kjeld, wat in ôfstân. Op de measte skilderijen binne froulju ôfbylde, mar watfoar froulju! Wat binne hja rûpsk! Hieltyd dy rjochte noas, dy lange, hast rjochte kaak. Se hingje, lizze of sitte, sjogge mismoedich, treurich, letargysk, leafst by de sjogger lâns of dwers troch him hinne.… Lês fierder