Se reizge de heale provinsje troch en bedarre sels yn Dútslân. Tjits van der Wal – Boersma gie foar it telefyzjeprogramma ‘Fier yn it rûn’ op syk nei har famyljeleden; leden fan de Fryske talefamylje.
Mar hoe kin it dat dy Fryske talen sa ferspraat binne en dat tusken dy gebieten yn soms hielendal gjin Frysk sprutsen wurdt?
De reis sit derop foar Tjits. Yn alve ôfleveringen sjocht se by likefolle farianten fan it Frysk om ‘e doar.
“Hartstikke boeiend”, seit de presintatrise. “Je sjogge oeral ferskillen, mar ek oerienkomsten. It is supernijsgjirrich om dat te ferlykjen. En oeral dêr’t ik kaam, fûnen minsken dat ek leuk, om elkoar as in soarte fan famyljeleden better kennen te learen.”… Lês fierder

Ingrid Jonker, die tweede dogter van die skrywer en politikus Abraham H. Jonker en Beatrice (Cilliers) Jonker is op 19 September 1933, ʼn paar maande na haar ouers van mekaar vervreem is, op Douglas in die Noord-Kaap gebore. In die beëindiging van die verhouding bevraagteken haar vader sy ouerskap met betrekking tot die ongebore kind (Ingrid) wat later ʼn groot sielkundige effek op die digter sou hê. Toe Jonker ongeveer tien jaar oud was, sterf haar moeder. Soos wat met Jonker in 1961 sou gebeur, word haar moeder óók as psigiatriese pasiënt in Valkenburg behandel.

Lês fierder by Versindaba… Lês fierder

In 1920 publiceert Richard Huelsenbeck in Berlijn de bundel Dada Almanach, een internationale verzameling teksten van dadaïsten of over het dadaïsme: poëzie, manifesten, beschouwingen, verslagen, recensies – verluchtigd met fotoportretten van dadaïstische kopstukken. Welnu, in deze bundel heeft hij ook Tristan Tzara’s Dada-manifest 1918 opgenomen, onder het volgende voorbehoud: ‘De uitgever benadrukt hierbij dat hij zich als dadaïst met geen van de hier voorgedragen opvattingen identificeert.’

Nou, dan ben ik benieuwd wat dadaïst Huelsenbeck in zijn eigen manifest te melden heeft. Dat heeft hij tijdens de eerste Berlijnse Dada-soiree op 12 april 1918 voorgedragen, enkele weken na Tzara’s manifest in Zürich.… Lês fierder

Sorry, Taylor Swift: al in de jaren vijftig was de Friese dichteres Ella Wassenaer bezig met thema’s als vrouwelijkheid en seksualiteit. Ze ving veel wind voor haar vernieuwende geluid en verdween al snel naar de achtergrond. In deze podcast praten jonge cultuurjournalisten van De Mediakaravaan van op het Explore the North-festival in Leeuwarden met enkele nieuwsgierige makers die de draad van haar literaire leven oprapen.

De poëzie van Ella Wassenaer komt dichterbij dan je zou denken. Op welke plekken krijgt de stem van de Friese dichteres opnieuw gehoor? In deze podcast volgen we het spoor van haar herontdekking. Ruim zestig jaar nadat haar bundel Reade Runen (1959) verscheen, is er een Nederlandse vertaling: Rode Runen, met begeleidende essays en literaire teksten, is nu uit bij Pelckmans.… Lês fierder

Jelma Knol (eks-ensafh) hat in stikje op de ‘literêre’ site fan ensafh skreaun oer de ynterviewbondel Wêr bliuwe de froulju? fan Janneke Spoelstra. Jelma Knol fynt dat de Fryske manlike skriuwers in skop ûnder de kont hawwe moatte. It is tink ik it meast neatsizzende stikje op ensafh fan 2025. En dat seit wat.

Knol hat it oer ‘in yndrukwekkende, erudite stúdzje, grôtfol analyzes, literatuerferwizings nei stúdzjes oer de rol fan de frou yn de literatuer, de posysje yn oare taalgebieten en boppedat moaie, djipdollende ynterviews mei tsien dichteressen’. Mar wêrom’t Knol dit sa’n yndrukwekkende stúdzje fynt, dêr moatte wy nei riede.… Lês fierder

Yn ‘e simmer hie ik wer in boek-idee dat him net fuortstjoere liet en dêr begûn ik hiel foarsichtich wat mei te boartsjen. Ik krige kontakten oer dat ûnderwerp en sjoch der echt nei út om it te skriuwen. Ik hie tocht dat ik yn desimber in moai begjin op priemmen sette koe mar om’t ik siik wie, waard dat him net. Miskien kin ik de twadde helt fan jannewaris dermei los. As’t yn kertierkes in boek skriuwst falt it net ta om de ferhaalline beet te hâlden. Om dat te kinnen hoopje ik yn 2026 op de inerlike rêst dy’t nedich is om dochs dit boek skriuwe te kinnen.… Lês fierder