BRUSSEL – Myrte Marije Veenbaas ferlear har mem yn de hjerst fan 2025, ien moanne nei de diagnoaze kanker. Yn de rige “Septimber” skriuwt se op dit platfoarm alle moannen oer har rouproses. Sa besiket se op ‘e nij betsjutting te jaan yn tiden fan ferlies. Diskear makke se in roukuier troch Brussel, en besocht in bankje yn it park te finen dêr’t har mem op sitten hie. Ynstee dêrfan rûn se – letterlik – in brûnzen byld tsjin it útdaagjende liif.

‘Wat leist der skamteleas by,’ sis ik tsjin de brûnzen frou yn de fontein.

‘Wêr moat ik my foar skamje dan?’… Lês fierder

Wij waren d’r bij lâns reden, maar wij hadden de boerderij niet sien. Ik waar op soek na De Zeven Linden, ’n boerderijtsy in Blaricum. ’n Ouwe kammeraat fan mij weunt der in de buurt en wij hadden ôfpraat. Om ok wat ’n doel te hewwen, saai ik: ‘Wij kinne boerderij De Zeven Linden wel even opsoeke.’

In Hilversum stapten wij op ’n NS-fyts en reden over de haide, bij allegaar koeien met lange hoorns lâns, in de richting fan Blaricum. Ik had dut gebied nag nooit soa besocht. Wat ’n húzzen, wat ’n auto’s!

Lês fierder by Goeie… Lês fierder

“We iepenje we de lêste les mei in gedicht fan Eppie Dam.” Woansdeitejûn, Ljouwert, de waarmte fan de dei is de studinten fan Skriuwtechniken A fan it gesicht ôf te lêzen. Mei readskroeide wangen drippe se ien foar ien de Gouden Leeuw yn. Hjir is it koel, en sels in bytsje skimerich, of liket dat mar sa? De sinne is noch lang net ûnder. Foar ús op tafel leit de bondel Neigeraden it noarden. Op it omkaft in skilderij: Koopvrouw op zondag, fan Jan Altink. In klomsk byld yn grien- en griistinten. De dichter siket om kleur en ljocht yn syn bestean, in paad út it sigerige, keale klaailân fan syn jeugd.… Lês fierder

De lêste jierren nimt ‘spanning of misdied’ as sjenre in almar hegere flecht. Rin in boekhannel yn en de tafels mei steapels thrillers lizze klear, lykas de nije Nicci French. Der binne ûnderwilens tal fan subsjenres: neist thrillers (wêrûnder psychologyske, spionaazje, politike, juridyske en medyske thrillers), misdied (ek klassyk en histoarysk), froulike detectives en privee-detectives en plysjesearjes. Ek it Ingelsk slacht foar master op mei subsjenres as cosy crime, cosy mystery, true crime en hard-boiled.

Waard troch skriuwers en kritisy earder wat delsjoen op it sjenre, as wie it gjin Literatuer mei in haadletter L., mei de oantsjutting ‘litêrere thriller’ skode it al wat mear nei de literatuer ta.… Lês fierder

Hylke Speerstra (1936) is ien fan de ferneamdste Fryske skriuwers fan dizze tiid. Syn eigen styl fan ferheljende non-fiksje folget tal fan libbens, fan skipperslju oant Ynjegongers en fan reedriders oant emigranten troch iuwen en oer kontinten hinne. Speerstra hat it yn it bywêzen fan in selskip fan freonen en famylje de oerdracht tekene wêrmei’t er in grut part fan syn argyf oan Tresoar skinkt.

Dêrfoar gie Tresoar-direkteur Arjen Dijkstra mei him yn petear. De 90-jierrige skriuwer fertelde oer syn bertedoarp, libbensrin, syn wiidweidich oeuvre en syn plannen foar de takomst.

Reden foar de skinking wie dat Speerstra en syn frou Roelie koartlyn nei in appartemint ferhuze binne en doe moast de skriuwer syn argyf oprêde.… Lês fierder

Sy kinne plechtich stappe
as pastoars yn ’t fûgelryk
mei nei de himel ta ferbining,
fleanend mei streekrjochte hals
en wjukslaand oan gjin oar gelyk.

Lês fierder by Willem Tjerkstra… Lês fierder

Ofrûne sneon waard bekend makke dat Eppie Dam ferstoarn is. De skriuwer, dichter en oersetter waard yn 2024 beneamd ta lid fan de Fryske Akademy. Liuwe Westra spruts dêrby doe de folgjende laudatio út:

Eppie Dam hat wolris skreaun dat er net fan it Frysk hâldt. Hy hâldt net fan talen, hy hâldt fan minsken. Dus hy hâldt net fan it Frysk, mar hy skriuwt der al yn. Hy hat ek wolris skreaun dat er it Frysk net moai fynt. Talen binne net moai, neffens him, talen kinne allinnich moai makke wurde troch literatuer te skeppen yn dy talen. Hy giet net sa fier te sizzen dat hy ien fan ’e minsken is dy’t dat docht, it Frysk moai meitsje troch der literatuer yn te skeppen.… Lês fierder