Alles wat in Fryslân gebeurt, komt in de rest van Nederland vijftig jaar later. Dat geldt in ieder geval op taalgebied: het intensieve contact met een verwante taal dat het Nederlands ondergaat met het Engels, dat kennen de Friezen al langer, met het Nederlands. Iedereen in de provincie spreekt in ieder geval óók Nederlands. Wat zulke langdurige en intensieve tweetaligheid precies betekent, kunnen we leren uit wat er met het Fries gebeurt.

Lês fierder by Marc van Oostendorp by Neerlandistiek… Lês fierder

Niks su feranderlek as un mins, òf om ut wat anders te sêgen ik ontkom der nyt an om dy feranderings moai te ferpakken as ‘voortschrijdend inzicht’. In dit eksplisite gefal gaat ut over myn fytsfoby, wat ik jaren hat hew.

Lês fierder by Omrop Fryslân… Lês fierder

Fan fleane en flechtsje

Ynienen stean ik each yn each mei in din fan ûnbestimde leeftiid. Krûm stiet er tusken wat bjirken en oar strewelleguod. Oan de sigesaagjende stam en de wrotwoartels te sjen hat er in libben lang besocht om fan it plak te kommen, in senuwlijer yn hout. Ek oan de pleatsing fan de panyktûken is gjin salve te striken. Wyld sjitte se út ’e bast wei, fergrime slane se om har hinne yn it fierder sa steile bosk.

Lês fierder by Koos Tiemersma… Lês fierder

De lage landen organiseerde op 7 oktober 2021 een lunchgesprek over regionale talen. Dat gebeurde tijdens de Week van het Nederlands. België heeft het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden nooit ondertekend. Nederland heeft dat wel. Daar zijn het Fries, het Limburgs en het Nedersaksisch erkend als regionale taal, en hebben het Jiddisch en het Romani het statuut van erkende minderheidstaal.

Lês en sjoch fierder by Neerlandistiek… Lês fierder

By in ûnbeskaat lânskip

It is gjin maitiid of simmer dat
him mei gloede fan De Schiffart
yn de ferve beskreaun litten hat,
likemin hjerst of in kâlde winter,

Lês fierder by Wobbe Atsma… Lês fierder

Ik tink oan Bareld de Vries.

Us bysûndere direkteur fan de Hjerre Gjerritsskoalle yn Grou is wei. Hy siet altyd fol fiten en grappen. Ik begûn dêr yn itselde jier as Geartsje de Jong, hy neamde ús syn beide ‘Wolkjes’. Wat hat er ús faak foar it lapke holden, sa as de kear dat er ús wiismakke dat it gewoante wie dat de juffen in boerd makken om foaroan de optocht te rinnen nei de spultsjes en de merke. It brochje tusken de middei skeat der by yn, want it moast daliks ôf. By ús oefenrûntsje oer it plein wie it klear mei ‘Hoi Merke!’… Lês fierder

In herberch, ít plak foar de wurge reizger om wat te iten, mei muzyk en drank, om dernei yn in waarm bêd te bekommen fan de reis. Dat byld wurdt no ynset as namme fan in nij literêr festival dat yn meardere gemeenten op priemmen set wurdt. Hoe hearlik is dat foarútsjoch: einlings wer in festival mei (Fryske) literatuer sintraal. Hoopje ik. Want sûnt it Fryske Boek weiwurden is troch de apaty dêr’t literêr Fryslân mei oanklaud sit, is it kontakt tusken skriuwer en lêzer der net op foarútgien.

No ha ’k it wurd ‘hoopje’ yn de foarige alinea net foar neat brûkt.… Lês fierder