In Memoriam Dónall Ó Riagáin (Dublin, 1941 – Naas, 2026)

logo.ensafh

As der ien west hat dy’t him o sa ward hat om op Europeesk nivo de lytse talen fan Europa sa te stypjen dat der in Europeesk Hânfêst foar kaam dan is dat grif Dónall Ó Riagáin.

Berne en opgroeid yn Dublin, sette er him yn de jierren santich al hiel bot yn foar de Ierske taal. Mei de Noard-Ierske Europarlemintariër John Hume wurke er begjin jierren tachtich gear om stipe te krijen foar de resolúsjes fan de Italjaanske sosjalistyske Europarlemintariër Gaetano Arfé. Doe’t dy resolúsjes fan 1981 en 1983 troch it Europeesk Parlemint oannommen wiene, kaam der Europeesk jild frij foar lytse talen en koe úteinset wurde mei it Europeesk Buro foar Lytse Talen dêr’t hy earst de earste foarsitter en letter de earste siktaris-generaal fan waard.… Lês fierder

Ed Knotter: Gewoan lokkich

logo.ensafh

In opfallend ferskynsel yn it Frysk is dat in protte wurden net mei it foarheaksel ge- begjinne, wylst dat yn it Hollânsk of it Dútsk wol it gefal is. Mei mulwurden binne wy dêr aardich konsekwint yn, mar der is mear te rêden.

Wannear’t tadien brûkt wurdt as eigenskipswurd of as bywurd, wurdt der meastentiids tagedien fan makke, mar by tawijd wurdt ge- ornaris net ynfoege.
Ungemurken is in foarbyld fan in bywurd, dat ôflaat is fan it mulwurd murken. Dat bywurd kin -ge- (suver) net yn mist wurde. Echte mulwurden hawwe nea it foarheaksel ge-. It is mar in yngewikkelde kwestje.… Lês fierder

Reitze Jonkman: Ap sien Seeltersk

logo.ensafh

Yn de jierren tachtich fan de foarige iuw haw ik al ris mei it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) in pear saneamde study visits nei Dútsktalich Belgje en Ierlân makke. Ek foar de Fryske Akademy kaam ik wol yn gebieten mei in minderheidstaal as Wales en Baskelân op skoallen, oerheden en by taalorganisaasjes. It wie neffens my no wolris ta om it tichter by hûs te sykjen, geografysk mar ek taalkundich, te witten yn Sealterlân dêr’t in sustertaal fan ús Westerlauwersk Frysk praat wurdt.

Lês fierder by FrisistykLês fierder

Sikke Oosterhof: Boereprofessoaren fan Fryslân

logo.ensafh

Twa jier lyn die ik njonken myn stúdzje astronomy de minor Frysk. By it fak Fryske Skiednis krigen wy de opdracht om in histoarysk ûnderwerp út te djipjen. Al gau kaam ik út by in tema dêr’t myn beide ynteresses byinoar kamen: de Fryske boereprofessoaren en harren belangstelling foar de stjerrekunde.

De boereprofessoaren fan de achttjinde iuw wiene minsken dy’t fier kommen binne yn de wittenskip, benammen yn de wis-, stjerre- en wurktúchkunde. In boereprofessor hat op in autodidaktyske wize kennis opdien fan natuerkundige wittenskippen. Dat wol sizze, op in gehiel selsstannige wize ien fan earder neamde wittenskippen leard sûnder dêrfoar ûnderwiis folge te hawwen oan in universiteit.… Lês fierder

Blog Klaas van der Hoek: Poste restante XLVIII

logo.ensafh

‘GROETEN | uit | Warga.’ (m.), ±1907–1908. Fantasykaart, mearkleuredruk, 90×140 mm. Sûnder fermelding fan in útjouwer. Poststimpel Wergea 05-07-1909. Ferstjoerd oan Janke Bron, ‘in het Armhuis’, Oerterp, troch Arend Melle Bron, Wergea.

Wêrom stjoerde Arend Melle Bron syn mem út Wergea wei net in ansichtkaart mei in pittoresk doarpsgesicht? Sa’n kaart wie dêr yn 1909 grif wol te krijen. Mar nee, hij stjoerde har in bûnte, dekorative fantasykaart. Faaks foel dy by Janke of Arend mear yn ’e smaak as in fotografearre doarpsgesicht: ek as sa’n kykje ynkleure wie, miste it de heldere, kontrastrike kleuren dy’t de fantasykaart al hat. Boppedat wie dy kaart nei alle gedachten goedkeaper.… Lês fierder