Skôgingen

Piter Boersma

In Memoriam Tsjêbbe Hettinga (15-01-1949 – 07-03-2013)

Pleatst op
8
logo.ensafh

Op tongersdei 7 maart is Tsjêbbe Hettinga ferstoarn. Hy is mar fjouwerensechstich jier wurden. Ferline simmer wie er wurch. Djip yn ’e hjerst kaam derút dat er kanker hie en no is er der al net mear. It kin hurd gean.
Mei him is in reus ûnder ’e Fryske dichters stoarn.
Ik moat Tsjêbbe foar it earst sjoen ha op in jierdeifeest fan Piter Yedema yn 1973, dy’t yn Wytmarsum wenne. Ik hie Piter krekt kennen leard. Mei Sybe Krol foarme ik doe de redaksje fan Hjir. Piter Yedema koe ik fan publikaasjes yn Trotwaer en Alternatyf, dêr’t er yn skreau ûnder de namme Witte de Vries.… Lês fierder

André Looijenga

Foaropwurd 83: taalnoarmen, literêre ekspresje, en taaldreamen

Pleatst op
logo.ensafh

Oe nee, ik soe nea ‘noait’ skriuwe. Ik griis ek fan ‘nergens’ yn skreaun Frysk, en fan ‘yts’, sûnt ik ûntduts dat der ‘(n)earne’, ‘(n)eat’ en ‘(n)ea’ binne. Mar tefolle ‘(n)immen’ heart dan wer as geefmakke Hollânsk: ‘ien’ en ‘gjin ien’ binne as pronomina folle Frysker ommers. ‘Gebeure?’, nee: ‘barre’. En ja, ik bin sa’n ien dy’t stoef ‘hja’ skriuwe wol, ek al seit njonkenlytsen eltsenien ‘sy’ of ‘sij’ (iksels allyksa). Ien dy’t tsjin de wyn fan ’e taalferoaring yn ‘hokker’ sizze woe (mar dochs net altyd docht), en tagelyk ‘wannear’ mar net ynruilet foar ‘hoenear’. Salang’t minsken de ‘-sk’ mar net fuortlitte yn ‘minsk(e)’ en ‘Nederlânsk’, want dan is wier de ein fan it Frysk yn sicht!… Lês fierder

Meindert Reitsma

De Prottelbontebokker

Pleatst op
logo.ensafh

Yn ’e rin fan de tiid binne yn de Fryske letteren al in tal resjersjeurs/plysjeminsken opdûkt, tink oan Nier Hinnebruier en Dynte Planteit fan R.R.R van der Leest, Sigrid den Oudsten en Anke Terpstra fan Riek Landman of oan Homme Veldstra fan Rink van der Velde. Sûnt 2008 hat Fryslân der wer in nijenien by: Ale Alema fan ’e Bontebok. Yn dat jier debutearre Jan Schokker (1952) mei syn plysjeroman De Koalmasaak, útjûn troch Utjouwerij Elikser. Der soe in rige komme, dy’t faaks noch net oan syn ein is. Ein 2012 kaam it fjirde Ale Alema-mystearje út: Lykspul.

It nuvere testamint
Ale Alema is in resjersjeur sa’t je dy wol faker tsjinkomme: hy is krekt oer de fyftich, hat in búkje, mei graach in drankje, is by de frou wei en hat in muoisume relaasje mei de baas.… Lês fierder

Hedwig Terpstra

‘Datst yts boppe wetter hâldst’, Abe de Vries en syn dichtbondel Ravensulver

Pleatst op
logo.ensafh

Abe de Vries (1965) is hikke en tein yn Winaam. Hy hat twa jier politikology studearre yn Amsterdam. Dêrnei hat er seis jier yn it leger wurke, ûnder oare as ynljochtinge-offisier. Fuort nei de oarloch om Kosovo siet er in jier yn Belgrado as korrespondint foar Trouw, Elsevier en ANP, en fan 2000 oant 2006 wie er as redakteur yn tsjinst by it wykblêd Elsevier. Yn 2006 waard er útjouwer by de Friese Pers Boekerij. Hy is dêr yn 2011 opholden. Hy skriuwt no freelance foar it Frysk Deiblêd. As tweintiger is Abe begûn mei it skriuwen fan poëzij, doe noch yn it Nederlânsk.… Lês fierder

André Looijenga

Foaropwurd 82: ferskaat

Pleatst op
logo.ensafh

De lêste tongersdei fan jannewaris is Gedichtedei. De Fryske literatuer hat grif wolris in mindere 31 jannewaris meimakke as juster: twa wichtige nije dichtbondels binne útkommen, en de jûns hiene wy fan Ensafh by Vellinga yn Snits it hûs fol mei de Grutte Gedichtejûn. In wûnder ferskaat en in tige slagge jûn.

Ensafh is in literêr tydskrift fan it ferskaat. Mei in positive betsjutting fansels: net in beiert fan doch-mar-wat dêr’t de grutste ropper boppedriuwt, mar in medium dat útienrinnende stimmen in plak jaan wol. Mei dêrby it betingst ‘yn it Frysk of in Fryske streektaal’. Lûden dus dy’t net in soad heard, en fierste min lêzen wurde.… Lês fierder

Josse de Haan

Gjalpen fan it hert – in analyze

Pleatst op
logo.ensafh

It hat kritika Elsbeth Etty west dy’t sei: ‘Op faceboek en Twitter kan de literaire wereld er soms uitzien als een zichzelf constant feliciterende massa.’ Wat my oanbelanget hearre de kritiken op it mêd fan proaza en poëzy yn de measte deiblêden ek by dy lokwinskjende wrâld. Yn De Groene Amsterdammer is Kees ’t Hart noch âlderwetsk kritysk sa’t it eins heart. Hy hat dan ek in gedegen literêre oplieding hân, is sels skriuwer en syn styl fan skriuwen noeget út. Nei de bek prate hat er nea dien. Skriuwer en lêzer ha wat oan syn kritiken.
Wiene Anne Wadman yn it ferline, en letter ús generaasje fan de sechtiger en santiger jierren soms tige kritysk, no is de strikt literêre krityk dêr’t literêre arguminten in rol spylje oangeande tema’s, metafoaren, styl, foarm en problematyk yn in roman faak fier te sykjen.… Lês fierder

André Looijenga

Foaropwurd 81: en no fierder sûnder stipe fan de Nederlânske oerheid

Pleatst op
logo.ensafh

Ensafh kin weromsjen op in moai en suksesfol 2012. Tweintich rynsk fulde digitale jeften en sân moaie papieren nûmers hawwe wy wer útjaan kinnen. Us ynternet-tydskrift ûntfangt alle moannen sa’n 1000 unike lêzers, en der sit in moaie opgeande line yn it tal besikers fan dizze webside. Ensafh.nl is as opfolger fan Farsk in sintraal plak op it Frysktalich ynternet. It soe faaks wolris kinne dat Ensafh, nei dy fan Omrop Fryslân, de meast besjoene aktuele Frysktalige side is. En dat foar in literêr tydskrift!

Neist ús gewoane nûmers, brochten wy yn 2012 op ’e nij in Sirkwy-nûmer út, mei fjouwer essees, en in Rely-nûmer met twa sterke winners.… Lês fierder