Kollums

Cornelis van der Wal

Ivoaren toer yn it meanfjild

Pleatst op
1
logo.ensafh

It is in diskusje dy’t allegeduerigen weromkomt: moat in aspirant dichter earst de skiednis en de technyk fan de dichtkeunst bestudearje, foar’t er sels de guozzefear of laptop brûkt foar syn poëtyske uteringen?
Yn de skilderkeunst, de musikology en de arsjitektuer is sa’n stúdzje fanselssprekkend en yn it ferline wie soks foar it dichtsjen ek de gewoanste saak fan de wrâld. Yn de jierren sechtich fan de foarige ieu is it oansjen fan de poëzij lykwols folslein ferpest troch de demokratisearringsbeweging. Hiel goed oars, dat dy beweging bestien hat wat de politike- en arbeidsferhâldingen oanbelanget. Mar keunst is net demokratysk.

Ik behein my mar efkes ta de Hollânske en Fryske literatuerskiednis.… Lês fierder

Willem Winters

De bisonbolle fan Herman Hana

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Jo hawwe sa’n tritich, fjirtich siden ta jo foldwaan om eat te sizzen oer de skientme yn ’e skilderkeunst. Te min romte tink?
Yn it boekje De schoonheid in de Schilderkunst (út de rige Libellen, mei as motto Met een boekske in een hoekske, 1936), slagget Herman Hana (1874-1952) dêr wol yn.
Hana wie keunstskilder, tekender, reklameûntwerper en hy fersoarge boekbannen foar de WereldBibliotheek. Yn koart bestek wit er hiel wat sinnige dingen te skriuwen. Dêrby hat er in mjitlatte útfûn, dy’t superfluch oanjout oft der yn in bepaald gefal ja dan nee sprake is fan skientme.

Plaatsje 1 toant in stjerrende bison, in foarhistoaryske grottekening.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

Holst op it kariljon

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Ik hearde ferline wike op in jierdeifeestje dat it lûd fan tsjerkeklokken goed is foar it psychysk wolwêzen fan de minske. It hie wat mei geheimsinnige trillingen te krijen, of soksawat.

No, dat komt goed út, want it brûnzen lûd fan de klok fan de Snitser Martinitsjerke is hjir yn ’e hûs altyd in wolkomme gast. Ik wit net oft dy genêzende krêften ek foar it kariljon fan dizze tsjerke jilde, mar ik genietsje alle dagen fan it heldere tingeljen dat út de loft op my deldwarrelet.

Sûnt in pear moanne spylje de lytse klokken in nije meldij, en, wat kinne jo grutsk wêze om neat, ik werkende de meldij daliks: it kaam út The Planets fan de Ingelske komponist, al soe men dat oan de namme net sizze, Gustav Holst.… Lês fierder

Willem Winters

Master?

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Okkerdeis krigen wy it ûnder it iten oer de fertuten dy’t it ûnderwiis jin dien hat. Ik wie dêr net sa optimistysk oer. De legere skoalle wie op klas 3 en 4 nei wol goed. (De master yn dy klassen wie strang en sloech mei de lineaal as dyn gedrach him net sinde.)
En ek de Mulo hie syn positive kanten.
Dêrnei wist ik net wat ik woe.
En om’t de kweekskoalle mar in pear hûndert meter fan ús hûs ôf stie bin ik dêr bedarre. Net sa’n bêste motivearring?
Mar hawar, ik haw it yn 5 jier helle. Dat wie yn 1967, mei dochs noch in 7 foar didaktyk.… Lês fierder

Skermer

Oer de ierde en deryn

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Ik ferkearde mei de holle yn ’e wolken, nee heger, tusken ’e stjerren, rekke de ierde allinne oan mei de fuotten. Ik fiel it noch hoe’t allinne myn fuotten grûn fielden.
Ik stie op in glôbe op myn wenstee, op ’e krite dêr’t myn libben him ôfspilet en mei de holle yn it hielal.
Wat in gewaarwurding! Myn basis wie smel en ik ferkearde yn in ile wrâld.

Ik gong lizzen en ruts my út oer de ierde oant myn grutte tean rêste op in rotskust mei pinguins. De weagen fan ’e oseaan klotsten tsjin myn kûten, ûnder myn knibbelholte lei Johannesburg, myn boppeskonken rêsten op oerwâld en woestynsân.… Lês fierder

Willem Winters

Nocht oan skiednis

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Yn Tresoar wie earder in útstalling oer de jierren ’50 te sjen, it HCL toant de jierren ’60 (Langharig Leeuwarden). Wat in moaie plateboeken binne der ferskynd oer dizze jierren (De jaren vijftig, De jaren ’60 en Hollands Glorie), wylst de Friese Pers/Noordboek de skiednis fan King pipermunt Snits op papier sette.
It is benammen nostalgy wat my driuwt sokke boeken te keapjen. En it is út nostalgy dat ik de ynbûne Panorama’s uit 1954 – fan in goekunde krigen – op sneintemiddei stadich trochblêdzje en hjir en dêr wat lês. Wat in pracht ikoan fan dy tiid: Sjors en Sjimmy efterop, de iene swart, de oare wyt, fan in multy-kulty-debat wie noch gjin sprake.… Lês fierder

Cornelis van der Wal

Rypma op ’e fyts

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Foar my leit Gerben Rypma – de keunstner fan it dûbele krús, skreaun troch de dichter Eeltsje Hettinga. Nee, ik haw it net kocht, mar liend by de byb fan Tresoar, ik wie de earste neffens my. It boek, útjûn troch de Gerben Rypma Stifting, sjocht der kreas út. Moai grut formaat en prachtich reprodusearre keunstwurken.

Rypma (1878-1963) wie in apart man. No binne der wol mear fan sokken, mar it byld fan de iensume dichter/skilder yn syn selsboude hutte oan de Brekken sprekt fansels bot ta de ferbylding. Dizze kant fan Fryslân wie foar my oant oardel jier lyn folslein ûnbekend terrein.… Lês fierder