Jelma Knol

In brún jaske

logo.ensafh

Sa’t de âlden songen, sa piipje de jongen. Even in brún hûntsje, fersûpe, de deule. It echte Frysk is it rûch yn de bek Frysk, sa spriek in jonge boufakker fannewike oan myn keukentafel en wy koene it skoander mei him lykfine, want dit wie in gewoane, earlike jonge. Gjin Fryske yntellektueel, potferjanhinnekont. In echte Fries is in ûnbesniene Filistijn, in rûchhouwer, in Marianne Vaatstramoardner, in Eije Wykstra, en hy hat altiten in drup oan de noas hingjen. En in brún jaske oan, fansels.
Jierrenlyn die eega in ûndersyk nei de útspraak fan beskate Fryske wurden, by trije ferskillende generaasjes út deselde famylje, dy’t lykwols noch altyd yn deselde hoeke fan Fryslân wennen en ek sosjaal net tefolle út inoar groeid wiene.… Lês fierder

Jelma Knol

Mear Frysk foar minder jild mei Ensafh

logo.ensafh

Yn dizze lift hearre jo Frysk, in treflik inisjatyf fan de PvdA en PVV: earste ferdjipping, twadde ferdjipping, ensafuorthinne. Mei acht ferdjippings komt dat op njoggen Fryske wurden. Foar it oanbringen fan dizze bysûndere tsjinst oan it Frysk hat de provinsje Fryslân 45.000 euro betelle. Per wurd is dat dus 5000 euro. Mar it giet om fjouwer liften, dus dat bringt it bedrach al wer nei ûnderen ta nei 1250 euro de lift. Per ferdjipping is it dan noch mar 156,25 euro it wurd. It falt wol wat ta mei de kosten foar it Frysk. Mar de útwreiding fan jo wurdskat wurdt net heger troch dit ferbale helpmiddel: dy bliuwt op njoggen stekken.… Lês fierder

Jelma Knol

Edelkitsj as stikeme lêshobby

logo.ensafh

Ik bin ferslave oan Downton Abbey sa’t ik dat ea oan Brideshead revisited wie. Ja, minsken, ik kom der no mar even earlik foar út. Edelkitsj fan de slimste soarte. Om jin dea te skamjen.
De dvd fan diel twa is noch mar krekt ferskynd en ik haw him alwer hielendal besjoen. Yn de tuskentiid moast ik my behelpe mei in oare aadlike húshâlding mei allegear probleemdochters: de beruchte Mitfordsisters. Dêrby ferlike binne de dochters fan Earl Grantham hiele nuete types.

Earst begûn ik mar werris mei de hast stikken lêzen paperbacks Hons and rebels en A fine old conflict fan myn favoryt, left wing Jessica.… Lês fierder

Jelma Knol

Achte hear Anne Hettinga

logo.ensafh

Tanksij dy fijne Arriva-yn-en-úttsjekpealtsjes is myn OV-chip-foardieloerekaart nei de barebysjes. En ik haw djip begrutsjen mei jo personiel krigen. Wat dy minsken allegear wol net útstean moatte. De winteroerlêst, yn- en úttsjekpeallen dy’t sy net makke, mar jo wol besteld hawwe: allegear saken dêr’t se gjin inkelde ynfloed op hawwe, mar dy’t der wol foar soargje dat it segryn fan it hiele folk op jo personiel ôfreagearre wurdt.
Ik sei noch tsjin dy echt aardige kondukteur of kontroleur dy’t my fanwege myn earlike blauwe eagen gjin boete joech: ‘It liket hjir wol Kafka yn de trein.’
Dat is dan ek it iennichste literêre wurd dat yn dit stikje falt.… Lês fierder

Jelma Knol

Yn it harnas

logo.ensafh

Jannewaris begjint weemoedich. Yn ús eigen provinsje moasten wy ôfskied nimme fan in tal treflike minsken dy’t in soad betsjutten hawwe foar de Fryske taal en kultuer. De wrâld fan de Alde Muzyk nimt dizze wike ôfskied fan Gustav Leonhardt, eminint pionier en learmaster fan twa generaasjes musisy dy’t de wrâld fan en foar Bach eksplorearren en mei prachtige útfierings tichter by it publyk brochten.
It prachtige konsert dat it Nederlands Kamerkoor tiisdei yn de Grutte Tsjerke brocht ûnder lieding fan Jos van Veldhoven en twa ensembles mei ferneamde ynstrumintalisten wie sa yndirekt in earbetoan oan alles wat ûnder Leonhardt en syn neiste kollega’s ta stân brocht wie.Lês fierder

Jelma Knol

Earbetoan oan Montserrat Figueras

logo.ensafh

Wat my hieltyd faker oerkomt nei gelang’t ik âlder wurd: ik tink oan in man of frou, praat oer him of har en in wike of wat letter stiet ynienen yn de krante dat hy of sy ferstoarn is. Ferline wike oerkaam my dat mei Montserrat Figueras, de grutte Spaanske sjongeres fan de âlde muzyk, frou fan Jordi Savall.
Sybe Krol makke my oait hiel nijsgjirrich nei de midsieuske en renessânse muzyk fan Spanje. Hy hie in kollekje lp’s mei oargelmuzyk út dy tiid. Ik wie driftich op ’e siik nei in frouljusstim. Ik hie nammentlik in fragmint fan in film sjoen oer de Spaanske Ynkwisysje.… Lês fierder

Jelma Knol

Fyftjin jier freonskip

logo.ensafh

Fan ’t simmer wie ik op reis mei in boek: Helse liefde fan Frédéric Bastet, in biografysk essee oer de ferhâldingen tusken fjouwer bysûndere minsken, de skriuwsters George Sand (pseudonym fan Aurore Dupin), Marie d’Agoult, en de komponisten Chopin en Liszt. It brocht my nei de my ûnbekende kriten fan de Berry, in plattelânsgebiet yn Frankryk, krekt boppe de Haut-Limousin.
Flakby it rivierke Creuse sieten wy yn in nochal tsjustere gîte, ûnderdiel fan in pleats dy’t der nei alle gedachten yn George Sand har tiid al stie. Acht kilometer fierderop hie de skriuwster in twadde wentsje yn it doarp Gargilesse en noch fyftich kilometer fierder stie har lânhûs yn Nohant.… Lês fierder