Knol. Jelma

Jelma Knol

Lytse tradisjonele mienskippen en de yllúzjes oer sokke sabeare paradyskes

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Ferline jier lies ik trije boeken dy’t oer in isolearre mienskip geane. Fan de Ierske skriuwster Audrey Magee de roman De kolonie (2022), fan Anne-Gine Goemans de bestseller Wondermond (2024) en fan Anne-Goaitske Breteler, Oan ’e ein fan de Oere – It ferhaal fan de famylje Zwart út Moddergat (2025). 

Oer it Frysk Kadoboek fan Anne-Goaitske Breteler,  Oan ’e ein fan de Oere – It ferhaal fan de famylje Zwart út Moddergat, is al it ien en oar skreaun, dat ik hâld it hjir koart, dit is gjin resinsje. It ferhaal  oer de trije bruorren en ien suster Zwart dy’t as frijgeselle kwartet nei de dea fan de âlden achterbleaune op de no ferlitten en boufallige pleats is wiidweidich sinjalearre.… Lês fierder

Jelma Knol

Janneke Spoelstra ûndersiket de posysje fan de Fryske dichteres

Pleatst op
3
logo.ensafh

Wêr bliuwe de froulju? is de titel fan Janneke Spoelstra har stúdzje nei de posysje fan de Fryske  dichteressen fan de lêste 35 jier. De ûndertitel is: Ynterviewbondel oer de Fryske literatuer (1988-2023). Dy ûndertitel is my suver te beskieden, krekt as de fermelding fan de auteursnamme (Der stiet op it omkaft net Janneke Spoelstra, mar: Gearstald troch Janneke Spoelstra). Ik fyn dit in yndrukwekkende, erudite stúdzje, grôtfol analyzes, literatuerferwizings nei stúdzjes oer de rol fan de frou yn de literatuer, de posysje yn oare taalgebieten en boppedat moaie, djipdollende ynterviews mei tsien dichteressen. It boek is de opfolger fan myn essee út 1993, ‘Ut syn aerd wei froulik’, de Fryske dichteressen en it misferstân.… Lês fierder

Jelma Knol

Jacobus Quiryn Smink (31 jannewaris 1954 – 27 jannewaris 2024)

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Krekt foar syn santichste jierdei ferstoar Jacobus Quiryn Smink, dichter, heit, oersetter en dosint. De lêste twa jierren wenne er net mear yn Eindhoven, dêr’t er jierrenlang foar de klasse stie, mar yn Sondel, yn in sjalet op it hiem fan syn leave suster Tiertsje.
 
Sondel die him goed: it wie in nije start yn syn libben en hy hie in soad ballêst fan him ôfsmiten. It wie krekt as krige Kobus in gruttere mentale romte. Hy koe wer frij en iepen oer himsels prate, hoegdest net mear te tinken: wat is no wier fan syn ferhalen of net? Nim no dy Q fan Quiryn yn syn namme.… Lês fierder

Jelma Knol

Noch net op ’e flecht

Pleatst op
1
logo.ensafh

Nachts dream ik dat ik wer thús wenje. Op ’e souderkeamer dy’t frijkommen is neidat myn broer in keamer yn Grins krije koe. Dêr wennet syn nije feondinne. Heit en mem fine it bêst dat ik der no bin, mar se fine dat it wol tiid wurdt dat iksels op syk gean nei eigen wenromte. Ik bin ommers al seisentweintich.
Yn ’e tsjustere gong fleane no gjin ljochtjaande krobben mear. Bror fong fjirtich jier lyn ynsekten en ferve se op mei de sulverkleurige of blaumetallic ferve dy’t foar syn modelboufleantúchjes ornearre wie. Jûns gûnzen se troch de gong, fleagen hieltyd leger en kamen dan tsjin ’e muorren botsend op ’e grûn ta stilstân.… Lês fierder

Jelma Knol

Feico, in 16de-iuwske komponist út Wier

Pleatst op
2
logo.ensafh

En dan hawwe wy der samar in âlde Fryske komponist by, út Wier noch wol. Kees Kuiken beskriuwt yn it net genôch te priizjen blêd fan de Stichting Alde Fryske Tsjerken hoe’t er mei tank oan Suffridus Petrus syn boek oer Fryske skriuwers en gelearden út 1590, op it spoar set waard fan Fredericus/Feico Viaerra. Suffridus hat de man persoanlik kend. Kuiken ûntdekte ûnder oare dat Feico yn 1554 yn de universiteitsstêd Leuven studearre. Petrus Phalesius, de Leuvenske boekhanneler en printer, brocht tsien jier letter Feico syn boek út mei komposysjes foar de cythara, in foargonger fan de lút. Neist in inkeld gedicht is dit it iennichste wurk dat oant no ta fan de ynwenner fan Wier oerbleaun is.… Lês fierder

Jelma Knol

Royalty achter de skermen

Pleatst op
Reagearje
logo.ensafh

Hjir jo royalty-ekspêr mei fragen en antwurden dy’t nea yn de media behannele wurde.
Hoe sit it no krekt mei Charles III en Camilla? Earst myn oprjochte lokwinsken oan de beide majesteiten dat it no lang om let sa fier is. Alhoewol. Iuwenlang hiene keningen, keizers, etc. favoriten, minsken dy’t deistich tagong hiene ta de majesteiten en harren sels ûnder fjouwer eagen sprutsen, bygelyks omdat se Groom of the Stool wiene (kontfeiers op it privaat). As de kening in bysûndere foarkar foar sa’n type krige, koe dy favorite persoan syn of har posysje handich útspylje en te jilde meitsje yn de foarm fan jild en titels.… Lês fierder