Foaropwurd 95
Reagearje
Skôgingen
De mind games fan Wobbe Atsma
Yn syn debútbondel It liket op fleanen (2006) betoant Wobbe Atsma him in rasferteller. Lykas syn kreaasje Liuwe, de haadpersoan út it ferhaal ‘It reade gefaar’, wit de skriuwer syn publyk yn ‘e besnijing te hâlden mei keunstige fertelsels. Fan Liuwe wurdt sein dat er in ‘rike fantasy’ hat en dat er mei syn ‘byldzjende ferhalen’ de minsken ‘bêst fermeitsje’ kin (s.59).
Yn dat opsicht soe Liuwe dus samar in alter ego fan de auteur wêze kinne. Ommers, at it op byldrike fertelkeunst oankomt, lit Atsma fuort oan it begjin fan ‘e bondel al in sterk staaltsje fan syn kinnen sjen.… Lês fierder
Wat moatte se dan leare?
in ferfolch op: oer in kanon, laden mei klisjees
Yn ’e ideeën oer wat ûnderwiis betsjutte kin, binne twa utersten. It minimumdoel fan ûnderwiis waard formulearre troch VN-organisaasje Unicef. Dy seit altiten: lit jonge bern yn elts gefal leare. Makket net út wat. As it fermogen ta learen yn ien syn jeugd net brûkt wurdt, stjert it hiel maklik ôf.
Maksimumdoelen binne opsteld yn Nederlân, wêr’t tal fan kommisjes fol fan gelearden yn detail de easken fêstlein hawwe dêr’t in learling oan foldwaan moat, oan ’e ein fan ’e oplieding. Op hokker nivo ek. Mar hoe detailleard dy eintermen ek binne, folslein lykje se noait te wêzen.… Lês fierder
Oer in kanon, laden mei klisjees
Ynhâld dy’t skraal ôfstekt by de pretinsjes fan ’e titel. ‘Tinspraak’ neam ik dit, en it ferskynsel wurdt hieltyd normaler. Op de kommersjele TV-stjoerders is soks sels gebrûklik. Guon útstjoeringen dêr krije titels mei as: ‘De 50 grootste showbizzgebeurtenissen ooit’. Mar dy programma’s binne fral te herkennen oan in nuver beheinde kar oan fragminten, en in heech gehalte oan jeuzelpraat.
Sa gau’t it giet oer skiedniskanons, sjoch ik opfallende parallellen mei sokke pulp-TV.
Nammers, oer it ferline witte wy it measte net. En in soad fan wat wy wol witte, is iensidige lêberij. De skiednis wurdt no ienkear skreaun troch de oerwinners.… Lês fierder
Foaropwurd 94
foaropwurd
freed 20 april 2007
Skimeret Farsk 94 yn de Twilight Zone?
Jaap Krol hellet dizze Golden Earring-hit oan yn syn Krollum. Kloos komt út it ferline foarby mei it fers ‘Ik denk altoos aan u’ en Andries Miedema set dêryn ‘bleke moarnsmist’ oer. Hakan Jörder nimt blau ljocht waar. En wat is der waar te nimmen yn Paad fan Albertina Soepboer? Jelle Zwart komt yn trije fersen mei waarnimmingen, fan libbenden en ferstoarnen. Yn Farskradio Jan en Romke Kleefstra mei De dea weromfûn.
Oer seleksjes yn it waarnimmen en it skriuwen fan histoarje hat IJsbrand van den Berg syn Krityk, as reaksje op it besprek fan Eric Hoekstra (Farsk 93) oer Kerst Huisman syn fisy op de ‘Fryske Kanon’.… Lês fierder
Foaropwurd 93
Van het verloren moederland / De moeder de taal
Aantekeningen bij de poëtica van Abe de Vries
Het doel van elke vorm van commentaar op kunst zou moeten zijn om de kunst, en zo onze eigen ervaring, echter, directer te maken, niet mínder echt.
Susan Sontag, Tegen interpretatie
Hoe langer ik met poëzie en in dit geval de poëzie van Abe de Vries bezig ben, hoe meer ik het een raadsel vind hoe je ooit iets goeds over poëzie kunt zeggen. De taal ontsnapt me. Om over gedichten iets te kunnen zeggen is een grote concentratie nodig. Je moet je afvragen waarom, door wie en waarom op die manier die woorden daar in dat boek staan.… Lês fierder