Dichter: Tomas Dalgaard
Kamera, bewurking en ûndertiteling: Geart Tigchelaar
De earste út in rige koarte filmkes dêr’t Deenske dichters yn oan it wurd komme oer wat it foar harren betsjut om dichter te wêzen.
*
Århus
Århus is in gat yn ’e grûn Letterlik sprutsen Århus is wrâlds grutste doarp Net wrâlds lytste stêd Wy hawwe alles yn Århus Hoeren en bûskestellers Betonwiken It Dichterpark is alles útsein in poëtysk plak om te wenjen Rotheuvel dêr’t foarhinne hynders omrûnen Einleaze wenwiken In ûnsichtbere boargemaster dy’t keazen waard om’t se jong is Net om’t se in pear ideeën hat Århus is Seven Eleven oeral Wylst dakleazen flessen yn fersliten tassen sammelje De stêd hat sa ek syn geheimen In relikwy út ’e kâlde oarloch In ûndergrûnske kommandosintrale yn it Marselisbosk Dêr’t de NATO de russen wei yn ’e gaten hold Wa hâlde dy no yn ’e gaten Århus is de stêd fan ’e laits De stêd fan de stêd De stêd fan de muzyk De stêd fan de seefûgels Moai hat de stêd nea west De hûzen yn Graven binne skeef fan syfilis Fan plakken dêr’t Århus skoan sûnder kinne soe is Spytbakken dêr’t de ferslaafden tahâlde It arbeidsburo behannelet dy as in goffe Op in minne dei rûkt de stêd nei oaljemûne deade bisten en min bier Århus neukt it libben yn de deade rivier Jout de kafees in ekstra omset troch bier dat jin soer opbrekt De feestwike is in flop It hearren fan de yndianemaffia El Condor Pasa dy’t foar de 120ste kear op stimde panfluiten spilet En fersterker mei boppelizzende nokke-as op playback is de basis Århus hat pinemage en skyt Barbiepoppen mei mobile tillefoanen De rioelen fan ’e stêd sitte fol mei rotten De dykwurksumheden binne in babyloanyske betizing It wetter is ferkalke as myn sekslibben De haven wurdt flugger útwreide as dat ik gean kin No leit de bocht yn it ferline De fuotbalklup ferliest kear op kear Wurdt stipe troch in ploech bleke snotjonkjes dy’t allinnich moedich binne yn in groep Århus is ek it Moesgård museum dêr’t de røvbaldeman opbierd leit En beukerskoallebern kjel makket En de majorettes fan Århus binne allinnich ynteressant Omdat dy ek yn ’e winter Dixielandjazz spylje yn minyrokjes Århus hat dochs syn oazen De Steatsbiblioteek dêr’t men yn tinzen ferfalle kin De Permanente dêr’t men winterbaaie kin De Kas dêr’t piraatfisken yn it bassin swimme En grutte flinters omfleane In útjouwerij dy’t wrâldliteratuer dat net ien lêst útjout In nij keunstmuseum dat gatten yn myn dreamen slacht Århusianen binne it aardichst wannear’t it snijt en de bus net foarút komme kin Dan prate wy mei-inoar rydboskje wy en komme te let op it wurk Oars binne wy in meute grutte egoïsten dy’t omrydt yn it ferkear As soenen der gjin ferkearsregels bestean Wy hawwe genôch oan ússels Op dat punt ûnderskiede Århusianen harren net fan oare Denen
Oersetting Geart Tigchelaar
Århus
Århus er et hul i jorden Bogstaveligt talt Århus er verdens største landsby Ikke verdens mindste storby Vi har alt i Århus Ludere og lommetyve Betonslum Digterparken der er et alt andet end poetisk sted at bo Skidebakken hvor der før løb heste rundt Endeløse villakvarterer En usynlig borgmester der blev valgt fordi hun er ung Ikke fordi hun har nogen ideer Århus er Seven Eleven overalt Mens hjemløse samler flasker i slidte tasker Byen har også sine hemmeligheder Et levn fra den kolde krig En underjordisk kommandocentral i Marselisskoven Hvorfra NATO overvågede russerne Hvem overvåger de nu Århus er smilets by Byernes by Musikkens by Mågernes by Køn har byen aldrig været Husene i Graven er skæve af syfilis Af lokaliteter Århus godt kunne være foruden Er Spytbakken hvor narkomanerne holder til Arbejdsformidlingen hvor man bliver behandlet som en stud På en dårlig dag lugter byen af oliemølle døde dyr og dårlig øl Århus knepper liv i den døde å Giver cafeerne en meromsætning af øl der smager af surt opstød Festugen er et flop At høre indianermafiaen El Condor Pasa spille for 120nde gang på tunede panfløjter Og forstærker med overliggende knastaksler på playback er bunden Århus har mavekneb og skider Barbiedukker med mobiltelefoner Byens kloakker er fulde af rotter Vejarbejdet er en babylonisk forvirring Vandet er tilkalket som mit sexliv Havnen bliver udvidet hurtigere end jeg kan gå Nu er bugten en saga blot Fodboldholdet taber gang på gang Bliver støttet af en samling blege franskbrødsdrenge der kun er modige i flok Århus er også Moesgård museum hvor røvbaldemanden ligger Lit de parade Og skræmmer børnehavebørn Samt Århus pigegarde der kun er interessant Fordi de spiller Dixielandsjazz i lårkort også om vinteren Århus har dog sine oaser Statsbiblioteket hvor man kan henfalde i tanker Den Permanente hvor man kan vinderbade Væksthuset hvor der er piratfisk i bassinet Og kæmpe sommerfugle der flyver rundt Et forlag der udgiver verdenslitteratur ingen gider læse Et nyt kunstmuseum der banker hul i mine drømme Århusianerne er mest flinke når det sner og bussen ikke kan komme frem Så snakker vi sammen skutter os og kommer for sent på arbejde Ellers er vi en flok kæmpe egoister der farer rundt i trafikken Som om der ikke fandtes færdselregler Vi har nok i os selv På det punkt adskiller århusianerne sig ikke fra andre danskere
wat wol ik leaver as yn earmen fan in frou
dreame oer wêr’t ik weikaam út it neat mar fierder moast
as mei widzjen langje nei in ivichheid
yn ’e sliep bedobbe ûnder waarme trou?
wekker wurde as stjerren raze yn ’e bûk
fan har ûnderwêzen skonken himelsk en fierder wei
it balten fol ferwyt oer ierdske brekken
bêdzje yn it rûzjen fan de flecht temûk?
wêr oars leit myn wrede lot fan in frijersgong
as op de ein fan wêzen it swart gat djip fierder sûcht
mei fertriet ferfolle en fol ferlet noch
d’ eale ein foar feint en faam in bokkesprong?… Lês fierder
It is foar eefkes
( koarte berchetappe mei, is de hope, finish op de top)
it is
by de 6e draai
as de swiere rook
fan roppich roaid grenen
– der moatte hûzen komme –
ferfljocht yn in fleach plak makket
foar de walm
fan in miste bocht
der sit wat yn myn noas dat seit
dat der neat mear op te wekjen wie
gjin ferkwikking gjin swiete fredige dea
tsjin de dinnen dy’t noch steane
in aardich stik leger is foarmbehâld
loslitten in twingootsje fermoedzje ik sa
read of soks út dat part fan de kleurenwaaier
in digipiep moannet my werom yn de plende hertslachsône
ik sjoch ik beken de jungle mar moat dûnsjen bliuwe
de rook fan hars en hout springt wer op
der moatte hûzen komme
al is it inkeld mar
foar eefkes… Lês fierder
Charles Casha, Joan Mallia, Tanja Cilia, Janneke Spoelstra
Charles Casha (1943- ) is in produktive Malteeske skriuwer. Hy skriuwt foar bern en folwoeksenen. Omdat Malta yn 2018 ek Kulturele Haadstêd fan Europa is wolle wy graach wat sjen litte fan de Malteeske literatuer. Earder dit jier brochten wy al in temanûmer oer Malta út, Ensafh, nû. 2, 2017. En ek op www.ensafh.nl ferskynden earder al bydragen fan Malteeske skriuwers of op Malta ynspirearre.
Hjirûnder twa fan ’e gedichten fan Charles Casha, yn it Frysk, Malteesk en it Ingelsk..
In slieplietsje
Yn ’e baai dûnsen de boaten
in slieplietsje, yn ’e jûn
beselskippe troch de weagen
fleurich skommeljend yn moanneskyn.… Lês fierder
Moarns yn ’t iere ljocht
Sangeret de azem fan it bist
Minskesiel minachtsjend
Lâns it nachtpaad ferbean.
Siket waarm bloed hoeden
In wei yn ferwâde grûn.
Sjonge fûgels heech op ’e wjuk
Fan it lotterjend span geast en ljocht.
Yn ’e loft
Hinget allyk in stoarm driget,
It heislikste geweld.
It bist gûlt oerémis syn liet
Fan de honger nei moardsucht.
Wach no,
Frou en man en foetus,
Foar eltse ferskining fan it bist.
Wach no,
Frou en man en foetus,
Mei de bloedroas yn ’e hân.
Foar de honger fan it kwea.