Jelma Knol

Net hommels ferstoarn

logo.ensafh

Dus. Ien fan de Belgyske wittenskippers fan de Fryske Akademy hat it skriuwen learen fan it Frysk foar ûnsinnich ferklearre en Mata Hari komt yn 2018 ek al net nei Ljouwert ta. De hear Walthaus is as partisipearjend antropolooch dwaande om de lêste deadsstupen fan de Fryske beweging fan binnenút fêst te lizzen, hy hat der sels de taal foar leard. Sjapo Asing. Ik fyn dit wol geastich.

Mata Hari wie al slim oerstallich wurden. My heucht in bêst wol aardige musical mei de song ‘Huodden en petten’. Dat wie noch in eigen produksje. Sjapo Rients. De leidige eachopslach fan it Liwwadder frommeske, har sêfte búkje, sels har parfum: wy hawwe yn Ljouwert al genôch Mata Hari.… Lês fierder

Jelma Knol

Besprek ‘Lytse Protter’

logo.ensafh

Dichteres Baukje Wytsma en yllustratrise Yke Reeder hawwe in prachtboekje mei bernegedichten makke mei de titel Lytse Protter. Yn koarte, ienfâldige ferskes wurdt it ferhaal ferteld fan in jonkje en famke dy’t in broerke of suske krije, de lytse protter. Oant safier de ferlytsingswurdsjes.

De sfear fan de gedichten is ôfwikseljend optein of leaf, tear en yntym. Baukje Wytsma skriuwt oer in oersichtlike, lytse wrâld dêr’t positive gefoelens yn oerhearskje. Sa heart dat ek yn in kadoboek oer dit ûnderwerp. Jo kinne mei in bern op ’e skurte de ferskes foarlêze en tagelyk de prachtige plaatsjes fan Yke Reeder besjen.… Lês fierder

Jelma Knol

‘In nije heit’ is te werkenber

logo.ensafh

 

In nije heit fan Thys Wadman is in berneboek dat jin as besprekker foar in dilemma stelt. Gerke, de haadpersoan fan dit boek en ik-ferteller, is in jier of njoggen, tsien en autogek. Hy wit álles fan auto’s. It moaiste momint fan de dei is ‘de fraach’. As syn mem him op bêd bringt moat se him in fraach stelle út syn autoplakboek, leafst in sa lestich mooglike fraach. Mar flak foar syn jierdei hat er ynienen in oare winsk. Hy wol in nije heit, in ferfanger foar de ôfwêzige man dy’t folslein gjin belangstelling foar syn jonkje hat en allinne mar wat nocht belibbet oan syn hobby: fiskje.… Lês fierder

Jelma Knol

Miserere Domine

logo.ensafh

It koar song netsjes, puollemuolke de resinsint fan de LC en DvhN keken. Netsjes! Komselden makke ik sa’n beladen útfiering fan J.S. Bach syn Matthäus Passion mei as op tiisdei 22 maart yn De Harmonie. It publyk applaudisearre net, earst nei in minút of mear stilte kaam stadichoan it klappen op gong, sûnder de hystearyske bravoroppers dy’t har oars sa graach oppenearje.

Wy harken nei it Estonian Philharmonic Chamber Choir, it wrâldferneamde koar dat faak de nijste wurken fan Arvo Pärt en oare hjoeddeiske ortodoks-kristlike komponisten út East-Europa útfiert. Dat wie ophimsels al bysûnder. Wa’t witte wol hoe’t muzikale kreativiteit gedije kin ûnder besettings en diktatueren lêze Baltische Zielen fan Jan Brokken.… Lês fierder

Jelma Knol

In earlik jongereinferhaal

logo.ensafh

Besprek fan De deikoersen fan Remco troch Bart Kingma

De deikoersen fan Remco is in young adultboek fan Bart Kingma oer Remco, dy’t prof wurde wol yn de hurdfytserij. Oan dy dream komt in ein as Remco yn july 2015 tsjin in beam oanknalt. De senuwen yn syn rêch binne fernield, hy leit yn it sikehûs en letter thús op in bêd foar it rút yn de foarkeamer. Besite krijt er hast net, de dochs al net sa geweldige relaasje tusken syn heit en mem wurdt hurd minder. Yn deiboekfoarm docht er syn relaas, oer syn hope dat er noch prof wurde kin en de tsjinslaggen dy’t er dêrby ynkassearje moat.… Lês fierder

Jelma Knol

Aggie van der Meer, ‘Tei-iizje / Lok-azen’

logo.ensafh

Op it steapeltsje mei te besprekken boeken lei de twatalige bondel fan Aggie van der Meer, Tei-iizje / Lok-azen, út 2014, in útjefte fan Uitgeverij De Contrabas en Hotsum. Oaren hawwe al skande sprutsen oer de leafdeleaze foarmjouwing fan dizze bondel en mei ien eachopslach sjochst yndied wat der oan de lay-out mankearret.

Mar ek ynhâldlik en kwalitatyf hie der mear omtinken jûn wurde moatten oan dizze ûngelikense poëzysamling. Der sit nammentlik in moaie, oangripende bondel mei fersen oer ferlies, âlderdom en in stadich ferfal fan geastlike fermogens ferburgen yn Tei-iizje en dat komt der no net út. In stevige redaksjonele begelieding, in betûfte hân dy’t wit wannear’t hy of sy de reade pinne brûke moat, immen dy’t it Frysk en Nederlânsk flink behoffene hie: dat hie allegear in stik holpen.… Lês fierder

Jelma Knol

Wy pakke woarst yn foar ús Messias

logo.ensafh

Wy diene de krystdagen lekker oer mei al dy snie en izel. Ik moast in IVN-opdracht ôfmeitsje, de beam stie noch en de fûgeltjes bûten taalden lang om let nei de hjouwerflokken. It wie stil yn ’e hûs. Under it tikken op de laptop songen hieltyd fragminten út The Messiah troch myn kop: ‘Surely’ en ‘The prince of peace’. The Messiah wie by ús thús in begrip.

Us mem song fjirtich jier lang by in oratoariumferiening (it COV yn Assen) en se krigen lang net altiten subsydzje foar de útfierings dêr’t dochs djoere solisten en orkestrale begelieding foar ynhierd wurde moast.… Lês fierder