Henk Nijp

Bêste lokwinsken 

logo.ensafh

It rûn tsjin it lêst fan novimber. Tsjuster en skrousk waar, wat wietich ek. Yn ‘e maitiid hiene wy hjir ek west. Doe lei it lân der hiel oars hinne. Ik soe it paad noch wol witte, miende ik, mar de ôfslach kaam my dochs oer it mad. Ik gong efkes te gau fan it smelle dykje ôf en, nei wat wy altyd in bûtenlânske manoeuvre neame, stie ik wer yn de krekte rjochting. Doe wie it ek samar klear.

Yn it kantoar baarnde ljocht. Ik parkearre de auto op it ferhurde stik hiem en doe’t ik by de foardoar oankaam, gong dy fuort iepen; der waard blykber al op my wachte.… Lês fierder

Dirkje Brouwer

Wite kryst

logo.ensafh

Mei krysttiid hearst bysûndere ferhalen. Sa fertelde ús mem dat der in jonge by har yn ’e klasse úteinlik op ’e LOM-skoalle bedarre wie. Hy hie op skoalle by de sprekwurden de foarset: zo wit als … ôfmakke mei… een luier. Ta hilariteit fan ‘e klasse. Ik fûn it krekt kreatyf en hielendal gjin teken fan dommichheid. ‘In ruft is dochs ek wyt,’ oppere ik. Sa bespotlik fûn ik it net.
Us mem luts de skouders op. No ja, dochs op ‘e LOM-skoalle belâne, dy earme Jan. Ach, oare tiden. Der gongen wol mear dingen nuver op skoalle, eartiids. En wylst ik seach nei de rollade wist ik al hokker ferhaal no fan stâl helle waard, want ik haw it al tûzen kear earder heard.… Lês fierder

Giny Bastiaans

Trainde kaakspieren yn it nije jier

logo.ensafh

It binne de lêste dagen fan it jier. Yn de sportskoalle wie it drok fan ’e moarn. Elk woe de krystkilo’s der leafst yn ien moarn wer ôf switte. Want te hearren oan de ferhalen hie elk noflike dagen hân. Tafels fol mei iten en alle bern en pake- en beppesizzers der omhinne. Yn goeie harmony.
Nei de krystferhalen kaam it petear op foarnimmens foar it nije jier. En de sfear op en om de apparaten waard suver wat oerémis. Der waard mear praten en lake as switten. ‘De kaakspieren wurde aardich traind hjoed,’ sei R. de sportskoallehâlder.

In grutte keardel dy’t ik dêr wol faker sjoen en benammen heard hie, stie foar de spegel syn búkje te besjen.… Lês fierder

Jelma Knol

Janneke Spoelstra ûndersiket de posysje fan de Fryske dichteres

logo.ensafh

Wêr bliuwe de froulju? is de titel fan Janneke Spoelstra har stúdzje nei de posysje fan de Fryske  dichteressen fan de lêste 35 jier. De ûndertitel is: Ynterviewbondel oer de Fryske literatuer (1988-2023). Dy ûndertitel is my suver te beskieden, krekt as de fermelding fan de auteursnamme (Der stiet op it omkaft net Janneke Spoelstra, mar: Gearstald troch Janneke Spoelstra). Ik fyn dit in yndrukwekkende, erudite stúdzje, grôtfol analyzes, literatuerferwizings nei stúdzjes oer de rol fan de frou yn de literatuer, de posysje yn oare taalgebieten en boppedat moaie, djipdollende ynterviews mei tsien dichteressen. It boek is de opfolger fan myn essee út 1993, ‘Ut syn aerd wei froulik’, de Fryske dichteressen en it misferstân.Lês fierder

Henk van der Veer

Manderijntsje

logo.ensafh

Tussen geboarte en sterven leit ut leven. De enege sekerheid dy’t un mins bij syn geboarte het, is dat der oait un einde an syn òf har leven komt. Klisjé en nyt su’n bitsje ok. Mar omdat ut klisjé is, sit der ok un allemachtegste groate kern fan waarheid in.

Ut binne twee intieme gebeurtenissen, wêr’t noait hòrdes minsen bij anwesech binne. Teminsten at ut nyt om ekstremen gaat. Nà de geboarte en ut sterven is dat faak wel anders.

Bij un geboarte binne der talrike rituelen en gebrúken. In ut Frys ferskeen in 1984 ut boek met as titel ‘Om ’e wivedei hinne’, met as ondertitel kreambrûkmen yn ’e trije Fryslannen.… Lês fierder

Dirkje Brouwer

Leaf kattich: ja, it kin!

logo.ensafh

Kommer en kwel hat syn yntree dien. It is ús hûs ynslûpt. It wie hiel lyts. Sa lyts dat we it mei it bleate each net sjoen ha en no falle we by boskjes om. It hat him fêstset yn ús sellen en wol ús ûnderút helje. Earst kaam der pineholle. Hiel djip en ynkringend en dan no koarts. Gelokkich, koarts. Ik wie dêr bliid mei, want it like my goed ta, mar ik wie dochs te hjit en foel even flau op ‘e oerloop. Ik sleepte mysels nei ûnderen en gong mei in tekken op ‘e bank lizzen. Ik treau ek de ôfwaskmasine fol en fielde my in held.… Lês fierder

Jemke Visser

Sinteklaas

logo.ensafh

Yn de fjirde iuw brocht de biskop fan Myra (Turkije) trije fermoarde teologystudintsen út in pikeltonne wer ta libben. In misdiedige kastlein woe der lekkere fleispasteitsjes fan meitsje.
By in earme heit dy’t foar gjin fan syn trije dochters in breidsskat betelje koe, waard trije kear yn ’e nacht troch in finster in pûdsje mei jild yn in skoech by de hurd goaid.
Sint Nicolaas, Sinteklaas op syn Frysk, ferhuze mei in moarske húsfeint en in skimmel nei Spanje. Ien kear yn ’t jier, op fiif desimber komt er ek yn Nederlân.
De reis per stoomboat is mei heimsinnigens omklaaid, spannend en fol ferwachting.… Lês fierder