André Looijenga

Ynhâld + Redaksjoneel Ensafh 6, 2016: Hölderlin

logo.ensafh

‘Wat bliuwt lykwols, bouwe de dichters.’ Was bleibet aber, stiften die Dichter. – Oan de dichter fan sokke heechstimde ferwachtings oer it wêzen fan poëzij is in grut part fan dit nûmer fan ensafh wijd: Friedrich Hölderlin, de fisjonêre Dútske romantikus.
It is no 246 jier lyn dat Hölderlin berne waard, en 173 jier lyn dat er ferstoarn yn de toer yn Tübingen dêr’t de famylje Zimmer him as psychiatrysk pasjint ferplege. In jubileumjier woene wy net op wachtsje.

Lês hjir fierder (pdf)… Lês fierder

Edwin de Groot

Skatplicht

logo.ensafh

Krekt foar sluterstiid fan 2016 ferskynt by de Afûk de fjirde bondel fan Edwin de Groot: Sels in Tibetaan belânet op it lêst yn see.
Dizze bondel is syn hommaazje oan twa rigels út in gedicht fan Wisława Szymborska.

Je bent – je moet voorbijgaan.
Je gaat voorbij – en alles is oké.

Dit besef fan it tydlik-wêzen spilet op ferskillende wizen en mei wikseljende konklúzjes in rol yn ’e persepsje fan wat der sa op syn wei komt en de dichter jout it taal al wie it mar om foar te kommen dat jo sprakeleas tusken skiep tenûndergean.
Yn it gedicht Skatplicht komt net allinne it foarbygean op it aljemint, it is ek in oade oan twa fan de grutste Poalske dichters

Skatplicht

(Foar Wisława Szymborska en Czesław Miłosz)

ea lake hy wite bjirken bleat
sa as dy yn ’e bosk by syn âlde hûs yn Białowieża
sûne eagen priuwt hy net mear
set himsels muoisum op in stoel

freget traach kreaket sêft wêr melke de boeren noch
yn broekophâlders mei hurdoastige hannen
op smeulend stoppellân it flaaks oanskeavje
hoe komt it dat de tongen fan myn dichters
súntsjeswei ûndersnijd binne as stjerrende Konikhynders

wy roofden allegearre as ûnbeskamme mosken
nêsthier fan har kâldklomme rêgen

sy koenen wolven aaie… Lês fierder

Jelma Knol

Neiskrift

logo.ensafh

Neiskrift, de brievewikseling tusken Marga Claus en Aggie van der Meer út 2011-2012 oer libben en rou koart nei de dea fan harren echtgenoaten, kaam earst okkerdeis op myn lêstafel telâne en hat my yn alle opsichten ferrast. Earder waard de roman fan Marga Claus Kompleten (2013) al publisearre; yn 2011-2012 begûn se mei it skriuwen fan dat boek oer in pastoar yn Brazilië en de sykte en dea fan har man Hans. De ferwurking fan de jierrenlange perioade fan Herman van der Meer syn sykteproses – hy hie Alzheimer – kinne wy ek út it wurk fan Aggie, bygelyks út it moaie gedicht ‘Inkeld noch ferlangen’.… Lês fierder

Ferdinand de Jong

Seks, drugs, drank en hippe muzyk graach

logo.ensafh

Ien fan de moaie dingen yn de winter is it feit dat ik dan amper nei de Nederlânske televyzje sjoch. Sêd fan de safolste werhelling fan ien as oare blockbuster mei in soad deaden en de held dy’t troch in rein fan kûgels nea rekke wurdt mar wol alle tsjinstanners útskeakelet. Nee, yn de winter sjoch ik nei de Dútske stjoerders. ARD en ZDF. Dy jouwe in folslein oersjoch fan wat der oan wintersporten te rêden is. Utsein hockey, want dat is yn Dútslân ek al achter de dekoder ferdwûn. O, sorry, ik moat fansels iishockey sizze, oars begripe jim it net.… Lês fierder

Geart Tigchelaar

Swier

logo.ensafh

Geart Tigchelaar hat in moai blok om west op ‘e fyts fan ‘t simmer. Dat hat him in weareld oan ynspiraasje foar gedichten en ferhalen jûn. Yn dizze rige skriuwt er ferhalen dy’t situearre binne yn de lannen dy’t er oandien hat. De skriuwer/fytser hat der sels in gruttere of lytsere rol yn. Hjirby it njoggende ferhaal.

Mei de sliep yn ’e eagen en in bak kofje yn de hâlder oan it dashboard gappe er him de earste kilometers oer it rûzjende asfalt. It waar siet alteast mei, de sinnebril moast dy moarns fuortdaliks al op. Nei’t er him by in grutte pomp wat opfrist en skeard hie, fielde er him al aardich better.… Lês fierder

Duo von Däniken

De Jeremiablues

logo.ensafh

Klik op ‘e foto

Hjoed presintearret Duo von Däniken in unike lûdsopname út 1997 fan de Jeremiablues. Dizze blues wurdt songen troch dûmny Liuwe Zelle fan Ternaard. Zelle woe doedestiids in wat modernere oanpak fan de tsjerketsjint ynfiere, mar de tsjerkegongers wiene dêr net sa wiis mei, it bleau by ien kear…

De sjongtekst komt út ‘e Bibel, út it boek Jeremia.

Wa’t de gitaristen en de drummer binne is net bekend.

 … Lês fierder

Friedrich Hölderlin, André Looijenga

Doe’t ik lytsjonge wie… / Da ich ein Knabe war…

logo.ensafh

 

Friedrich Hölderlin

Doe’t ik lytsjonge wie…

Doe’t ik lytsjonge wie,
rêde in god my faak
fan ’t geraas en de roede der minsken,
doe boart’ ik feilich en goed
mei de blommen fan ’t fjild,
en de koeltsjes fan it swurk
boarten mei my.

En sa’tsto planten
it hert ferblidest,
wannear’t se nei dy ta
de teare earms útstrekke,

Sa hast myn hert ferblide,
heit Hêlios! en allyk Endymiôn
wie ik dyn leafste,
hillige Luna.

O al jim trouwe
freonlike goaden!
dat jim wisten,
hoe’t jim doch myn siele leafhie!

Ek al rôp ik doe noch net
jim by namme, ek jim
hjitten my nea, sa’t de minsken har neame,
lykas koene s’ elkoar.… Lês fierder